Pāli
Evaṁmesutaṁ
ekaṁsamayaṁbhagavāsakkesuviharatikapilavatthusmiṁnigrodhārāme
Athakhobhagavāpubbaṇhasamayaṁnivāsetvāpattacīvaramādāyakapilavatthuṁpiṇḍāyapāvisi
Kapilavatthusmiṁpiṇḍāyacaritvāpacchābhattaṁpiṇḍapātapaṭikkantoyenamahāvanaṁtenupasaṅkamidivāvihārāya
Mahāvanaṁajjhogāhetvābeluvalaṭṭhikāyamūledivāvihāraṁnisīdi
Daṇḍapāṇipikhosakkojaṅghāvihāraṁanucaṅkamamānoanuvicaramānoyenamahāvanaṁtenupasaṅkami
Mahāvanaṁajjhogāhetvāyenabeluvalaṭṭhikāyenabhagavātenupasaṅkamiupasaṅkamitvābhagavatāsaddhiṁsammodi
SammodanīyaṁkathaṁsāraṇīyaṁvītisāretvādaṇḍamolubbhaekamantaṁaṭṭhāsiEkamantaṁṭhitokhodaṇḍapāṇisakkobhagavantaṁetadavoca
kiṁvādīsamaṇokimakkhāyīti
Yathāvādīkhoāvusosadevakelokesamārakesabrahmakesassamaṇabrāhmaṇiyāpajāyasadevamanussāyanakenacilokeviggayhatiṭṭhatiyathācapanakāmehivisaṁyuttaṁviharantaṁtaṁbrāhmaṇaṁakathaṅkathiṁchinnakukkuccaṁbhavābhavevītataṇhaṁsaññānānusenti
evaṁvādīkhoahaṁāvusoevamakkhāyīti
Evaṁvuttedaṇḍapāṇisakkosīsaṁokampetvājivhaṁnillāḷetvātivisākhaṁnalāṭikaṁnalāṭevuṭṭhāpetvādaṇḍamolubbhapakkāmi
Athakhobhagavāsāyanhasamayaṁpaṭisallānāvuṭṭhitoyenanigrodhārāmotenupasaṅkamiupasaṅkamitvāpaññatteāsanenisīdi
Nisajjakhobhagavābhikkhūāmantesi
idhāhaṁbhikkhavepubbaṇhasamayaṁnivāsetvāpattacīvaramādāyakapilavatthuṁpiṇḍāyapāvisiṁ
Kapilavatthusmiṁpiṇḍāyacaritvāpacchābhattaṁpiṇḍapātapaṭikkantoyenamahāvanaṁtenupasaṅkamiṁdivāvihārāya
Mahāvanaṁajjhogāhetvābeluvalaṭṭhikāyamūledivāvihāraṁnisīdiṁ
Daṇḍapāṇipikhobhikkhavesakkojaṅghāvihāraṁanucaṅkamamānoanuvicaramānoyenamahāvanaṁtenupasaṅkami
Mahāvanaṁajjhogāhetvāyenabeluvalaṭṭhikāyenāhaṁtenupasaṅkamiupasaṅkamitvāmayāsaddhiṁsammodi
SammodanīyaṁkathaṁsāraṇīyaṁvītisāretvādaṇḍamolubbhaekamantaṁaṭṭhāsiEkamantaṁṭhitokhobhikkhavedaṇḍapāṇisakkomaṁetadavoca
kiṁvādīsamaṇokimakkhāyīti
Evaṁvutteahaṁbhikkhavedaṇḍapāṇiṁsakkaṁetadavocaṁ
yathāvādīkhoāvusosadevakelokesamārakesabrahmakesassamaṇabrāhmaṇiyāpajāyasadevamanussāyanakenacilokeviggayhatiṭṭhatiyathācapanakāmehivisaṁyuttaṁviharantaṁtaṁbrāhmaṇaṁakathaṅkathiṁchinnakukkuccaṁbhavābhavevītataṇhaṁsaññānānusenti
evaṁvādīkhoahaṁāvusoevamakkhāyīti
Evaṁvuttebhikkhavedaṇḍapāṇisakkosīsaṁokampetvājivhaṁnillāḷetvātivisākhaṁnalāṭikaṁnalāṭevuṭṭhāpetvādaṇḍamolubbhapakkāmīti
Evaṁvutteaññatarobhikkhubhagavantaṁetadavoca
kiṁvādīpanabhantebhagavāsadevakelokesamārakesabrahmakesassamaṇabrāhmaṇiyāpajāyasadevamanussāyanakenacilokeviggayhatiṭṭhati
Kathañcapanabhantebhagavantaṁkāmehivisaṁyuttaṁviharantaṁtaṁbrāhmaṇaṁakathaṅkathiṁchinnakukkuccaṁbhavābhavevītataṇhaṁsaññānānusentīti
Yatonidānaṁbhikkhupurisaṁpapañcasaññāsaṅkhāsamudācaranti
Etthacenatthiabhinanditabbaṁabhivaditabbaṁajjhositabbaṁ
Esevantorāgānusayānaṁesevantopaṭighānusayānaṁesevantodiṭṭhānusayānaṁesevantovicikicchānusayānaṁesevantomānānusayānaṁesevantobhavarāgānusayānaṁesevantoavijjānusayānaṁesevantodaṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ
Etthetepāpakāakusalādhammāaparisesānirujjhantīti
Idamavocabhagavā
Idaṁvatvānasugatouṭṭhāyāsanāvihāraṁpāvisi
Athakhotesaṁbhikkhūnaṁacirapakkantassabhagavatoetadahosi
idaṁkhonoāvusobhagavāsaṅkhittenauddesaṁuddisitvāvitthārenaatthaṁavibhajitvāuṭṭhāyāsanāvihāraṁpaviṭṭho
yatonidānaṁbhikkhupurisaṁpapañcasaññāsaṅkhāsamudācaranti
Etthacenatthiabhinanditabbaṁabhivaditabbaṁajjhositabbaṁ
Esevantorāgānusayānaṁpe
etthetepāpakāakusalādhammāaparisesānirujjhantīti
Konukhoimassabhagavatāsaṅkhittenauddesassauddiṭṭhassavitthārenaatthaṁavibhattassavitthārenaatthaṁvibhajeyyāti
Athakhotesaṁbhikkhūnaṁetadahosi
ayaṁkhoāyasmāmahākaccānosatthucevasaṁvaṇṇitosambhāvitocaviññūnaṁsabrahmacārīnaṁ
Pahoticāyasmāmahākaccānoimassabhagavatāsaṅkhittenauddesassauddiṭṭhassavitthārenaatthaṁavibhattassavitthārenaatthaṁvibhajituṁ
Yannūnamayaṁyenāyasmāmahākaccānotenupasaṅkameyyāmaupasaṅkamitvāāyasmantaṁmahākaccānaṁetamatthaṁpaṭipuccheyyāmāti
Athakhotebhikkhūyenāyasmāmahākaccānotenupasaṅkamiṁsuupasaṅkamitvāāyasmatāmahākaccānenasaddhiṁsammodiṁsu
SammodanīyaṁkathaṁsāraṇīyaṁvītisāretvāekamantaṁnisīdiṁsuEkamantaṁnisinnākhotebhikkhūāyasmantaṁmahākaccānaṁetadavocuṁ
idaṁkhonoāvusokaccānabhagavāsaṅkhittenauddesaṁuddisitvāvitthārenaatthaṁavibhajitvāuṭṭhāyāsanāvihāraṁpaviṭṭho
yatonidānaṁbhikkhupurisaṁpapañcasaññāsaṅkhāsamudācaranti
Etthacenatthiabhinanditabbaṁabhivaditabbaṁajjhositabbaṁ
Esevantorāgānusayānaṁpe
etthetepāpakāakusalādhammāaparisesānirujjhantīti
Tesaṁnoāvusokaccānaamhākaṁacirapakkantassabhagavatoetadahosi
idaṁkhonoāvusobhagavāsaṅkhittenauddesaṁuddisitvāvitthārenaatthaṁavibhajitvāuṭṭhāyāsanāvihāraṁpaviṭṭho
yatonidānaṁbhikkhupurisaṁpapañcasaññāsaṅkhāsamudācaranti
Etthacenatthiabhinanditabbaṁabhivaditabbaṁajjhositabbaṁ
Esevantorāgānusayānaṁpe
etthetepāpakāakusalādhammāaparisesānirujjhantīti
Konukhoimassabhagavatāsaṅkhittenauddesassauddiṭṭhassavitthārenaatthaṁavibhattassavitthārenaatthaṁvibhajeyyāti
Tesaṁnoāvusokaccānaamhākaṁetadahosi
ayaṁkhoāyasmāmahākaccānosatthucevasaṁvaṇṇitosambhāvitocaviññūnaṁsabrahmacārīnaṁpahoticāyasmāmahākaccānoimassabhagavatāsaṅkhittenauddesassauddiṭṭhassavitthārenaatthaṁavibhattassavitthārenaatthaṁvibhajituṁ
Yannūnamayaṁyenāyasmāmahākaccānotenupasaṅkameyyāmaupasaṅkamitvāāyasmantaṁmahākaccānaṁetamatthaṁpaṭipuccheyyāmāti
Vibhajatāyasmāmahākaccānoti
Seyyathāpiāvusopurisosāratthikosāragavesīsārapariyesanaṁcaramānomahatorukkhassatiṭṭhatosāravatoatikkammevamūlaṁatikkammakhandhaṁsākhāpalāsesāraṁpariyesitabbaṁmaññeyya
evaṁsampadamidaṁāyasmantānaṁsattharisammukhībhūtetaṁbhagavantaṁatisitvāamheetamatthaṁpaṭipucchitabbaṁmaññatha
Sohāvusobhagavājānaṁjānātipassaṁpassaticakkhubhūtoñāṇabhūtodhammabhūtobrahmabhūtovattāpavattāatthassaninnetāamatassadātādhammassāmītathāgato
Socevapanetassakāloahosiyaṁbhagavantaṁyevaetamatthaṁpaṭipuccheyyātha
Yathāvobhagavābyākareyyatathānaṁdhāreyyāthāti
Addhāvusokaccānabhagavājānaṁjānātipassaṁpassaticakkhubhūtoñāṇabhūtodhammabhūtobrahmabhūtovattāpavattāatthassaninnetāamatassadātādhammassāmītathāgato
Socevapanetassakāloahosiyaṁbhagavantaṁyevaetamatthaṁpaṭipuccheyyāma
Yathānobhagavābyākareyyatathānaṁdhāreyyāma
Apicāyasmāmahākaccānosatthucevasaṁvaṇṇitosambhāvitocaviññūnaṁsabrahmacārīnaṁ
pahoticāyasmāmahākaccānoimassabhagavatāsaṅkhittenauddesassauddiṭṭhassavitthārenaatthaṁavibhattassavitthārenaatthaṁvibhajituṁ
Vibhajatāyasmāmahākaccānoagaruṁkatvāti
Tenahāvusosuṇāthasādhukaṁmanasikarothabhāsissāmīti
Evamāvusotikhotebhikkhūāyasmatomahākaccānassapaccassosuṁ
Āyasmāmahākaccānoetadavoca
Yaṁkhonoāvusobhagavāsaṅkhittenauddesaṁuddisitvāvitthārenaatthaṁavibhajitvāuṭṭhāyāsanāvihāraṁpaviṭṭho
yatonidānaṁbhikkhupurisaṁpapañcasaññāsaṅkhāsamudācaranti
Etthacenatthiabhinanditabbaṁabhivaditabbaṁajjhositabbaṁesevantorāgānusayānaṁpe
etthetepāpakāakusalādhammāaparisesānirujjhantītiimassakhoahaṁāvusobhagavatāsaṅkhittenauddesassauddiṭṭhassavitthārenaatthaṁavibhattassaevaṁvitthārenaatthaṁājānāmi
Cakkhuñcāvusopaṭiccarūpecauppajjaticakkhuviññāṇaṁtiṇṇaṁsaṅgatiphassophassapaccayāvedanāyaṁvedetitaṁsañjānātiyaṁsañjānātitaṁvitakketiyaṁvitakketitaṁpapañcetiyaṁpapañcetitatonidānaṁpurisaṁpapañcasaññāsaṅkhāsamudācarantiatītānāgatapaccuppannesucakkhuviññeyyesurūpesu
Sotañcāvusopaṭiccasaddecauppajjatisotaviññāṇaṁpe
ghānañcāvusopaṭiccagandhecauppajjatighānaviññāṇaṁpe
jivhañcāvusopaṭiccarasecauppajjatijivhāviññāṇaṁpe
kāyañcāvusopaṭiccaphoṭṭhabbecauppajjatikāyaviññāṇaṁpe
manañcāvusopaṭiccadhammecauppajjatimanoviññāṇaṁtiṇṇaṁsaṅgatiphassophassapaccayāvedanāyaṁvedetitaṁsañjānātiyaṁsañjānātitaṁvitakketiyaṁvitakketitaṁpapañcetiyaṁpapañcetitatonidānaṁpurisaṁpapañcasaññāsaṅkhāsamudācarantiatītānāgatapaccuppannesumanoviññeyyesudhammesu
Sovatāvusocakkhusmiṁsatirūpesaticakkhuviññāṇesatiphassapaññattiṁpaññāpessatītiṭhānametaṁvijjati
Phassapaññattiyāsativedanāpaññattiṁpaññāpessatītiṭhānametaṁvijjati
Vedanāpaññattiyāsatisaññāpaññattiṁpaññāpessatītiṭhānametaṁvijjati
Saññāpaññattiyāsativitakkapaññattiṁpaññāpessatītiṭhānametaṁvijjati
Vitakkapaññattiyāsatipapañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁpaññāpessatītiṭhānametaṁvijjati
Sovatāvusosotasmiṁsatisaddesatipe
ghānasmiṁsatigandhesatipe
jivhāyasatirasesatipe
kāyasmiṁsatiphoṭṭhabbesatipe
manasmiṁsatidhammesatimanoviññāṇesatiphassapaññattiṁpaññāpessatītiṭhānametaṁvijjati
Phassapaññattiyāsativedanāpaññattiṁpaññāpessatītiṭhānametaṁvijjati
Vedanāpaññattiyāsatisaññāpaññattiṁpaññāpessatītiṭhānametaṁvijjati
Saññāpaññattiyāsativitakkapaññattiṁpaññāpessatītiṭhānametaṁvijjati
Vitakkapaññattiyāsatipapañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁpaññāpessatītiṭhānametaṁvijjati
Sovatāvusocakkhusmiṁasatirūpeasaticakkhuviññāṇeasatiphassapaññattiṁpaññāpessatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Phassapaññattiyāasativedanāpaññattiṁpaññāpessatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Vedanāpaññattiyāasatisaññāpaññattiṁpaññāpessatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Saññāpaññattiyāasativitakkapaññattiṁpaññāpessatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Vitakkapaññattiyāasatipapañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁpaññāpessatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Sovatāvusosotasmiṁasatisaddeasatipe
ghānasmiṁasatigandheasatipe
jivhāyaasatiraseasatipe
kāyasmiṁasatiphoṭṭhabbeasatipe
manasmiṁasatidhammeasatimanoviññāṇeasatiphassapaññattiṁpaññāpessatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Phassapaññattiyāasativedanāpaññattiṁpaññāpessatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Vedanāpaññattiyāasatisaññāpaññattiṁpaññāpessatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Saññāpaññattiyāasativitakkapaññattiṁpaññāpessatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Vitakkapaññattiyāasatipapañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁpaññāpessatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Yaṁkhonoāvusobhagavāsaṅkhittenauddesaṁuddisitvāvitthārenaatthaṁavibhajitvāuṭṭhāyāsanāvihāraṁpaviṭṭho
yatonidānaṁbhikkhupurisaṁpapañcasaññāsaṅkhāsamudācarantietthacenatthiabhinanditabbaṁabhivaditabbaṁajjhositabbaṁesevantorāgānusayānaṁpe
etthetepāpakāakusalādhammāaparisesānirujjhantītiimassakhoahaṁāvusobhagavatāsaṅkhittenauddesassauddiṭṭhassavitthārenaatthaṁavibhattassaevaṁvitthārenaatthaṁājānāmi
Ākaṅkhamānācapanatumheāyasmantobhagavantaṁyevaupasaṅkamitvāetamatthaṁpaṭipuccheyyātha
Yathāvobhagavābyākarotitathānaṁdhāreyyāthāti
AthakhotebhikkhūāyasmatomahākaccānassabhāsitaṁabhinanditvāanumoditvāuṭṭhāyāsanāyenabhagavātenupasaṅkamiṁsuupasaṅkamitvābhagavantaṁabhivādetvāekamantaṁnisīdiṁsuEkamantaṁnisinnākhotebhikkhūbhagavantaṁetadavocuṁ
yaṁkhonobhantebhagavāsaṅkhittenauddesaṁuddisitvāvitthārenaatthaṁavibhajitvāuṭṭhāyāsanāvihāraṁpaviṭṭho
yatonidānaṁbhikkhupurisaṁpapañcasaññāsaṅkhāsamudācaranti
Etthacenatthiabhinanditabbaṁabhivaditabbaṁajjhositabbaṁ
Esevantorāgānusayānaṁpe
etthetepāpakāakusalādhammāaparisesānirujjhantīti
Tesaṁnobhanteamhākaṁacirapakkantassabhagavatoetadahosi
idaṁkhonoāvusobhagavāsaṅkhittenauddesaṁuddisitvāvitthārenaatthaṁavibhajitvāuṭṭhāyāsanāvihāraṁpaviṭṭho
yatonidānaṁbhikkhupurisaṁpapañcasaññāsaṅkhāsamudācaranti
Etthacenatthiabhinanditabbaṁabhivaditabbaṁajjhositabbaṁ
Esevantorāgānusayānaṁesevantopaṭighānusayānaṁesevantodiṭṭhānusayānaṁesevantovicikicchānusayānaṁesevantomānānusayānaṁesevantobhavarāgānusayānaṁesevantoavijjānusayānaṁesevantodaṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ
Etthetepāpakāakusalādhammāaparisesānirujjhantīti
Konukhoimassabhagavatāsaṅkhittenauddesassauddiṭṭhassavitthārenaatthaṁavibhattassavitthārenaatthaṁvibhajeyyāti
Tesaṁnobhanteamhākaṁetadahosi
ayaṁkhoāyasmāmahākaccānosatthucevasaṁvaṇṇitosambhāvitocaviññūnaṁsabrahmacārīnaṁpahoticāyasmāmahākaccānoimassabhagavatāsaṅkhittenauddesassauddiṭṭhassavitthārenaatthaṁavibhattassavitthārenaatthaṁvibhajituṁyannūnamayaṁyenāyasmāmahākaccānotenupasaṅkameyyāmaupasaṅkamitvāāyasmantaṁmahākaccānaṁetamatthaṁpaṭipuccheyyāmāti
Athakhomayaṁbhanteyenāyasmāmahākaccānotenupasaṅkamimhaupasaṅkamitvāāyasmantaṁmahākaccānaṁetamatthaṁpaṭipucchimha
Tesaṁnobhanteāyasmatāmahākaccānenaimehiākārehiimehipadehiimehibyañjanehiatthovibhattoti
Paṇḍitobhikkhavemahākaccānomahāpaññobhikkhavemahākaccāno
Mañcepitumhebhikkhaveetamatthaṁpaṭipuccheyyāthaahampitaṁevamevaṁbyākareyyaṁyathātaṁmahākaccānenabyākataṁ
EsocevetassaatthoEvañcanaṁdhārethāti
Evaṁvutteāyasmāānandobhagavantaṁetadavoca
seyyathāpibhantepurisojighacchādubbalyaparetomadhupiṇḍikaṁadhigaccheyyasoyatoyatosāyeyyalabhethevasādurasaṁasecanakaṁ
Evamevakhobhantecetasobhikkhudabbajātikoyatoyatoimassadhammapariyāyassapaññāyaatthaṁupaparikkheyyalabhethevaattamanataṁlabhethevacetasopasādaṁ
Konāmoayaṁbhantedhammapariyāyoti
Tasmātihatvaṁānandaimaṁdhammapariyāyaṁmadhupiṇḍikapariyāyotvevanaṁdhārehīti
Idamavocabhagavā
Attamanoāyasmāānandobhagavatobhāsitaṁabhinandīti
Madhupiṇḍikasuttaṁniṭṭhitaṁaṭṭhamaṁ
Chinese
Study
本經以世尊在迦毘羅衛大林獨禪時、與手持杖的釋迦族人丹達巴尼相遇為開場。對方問「沙門持何論」,世尊答以:不與世間任何人爭諍,且渴愛已斷之人,諸想不再隨逐於他。丹達巴尼搖頭離去,不置一詞。傍晚世尊回僧園,向比丘們復述此事,僅簡要宣說「從何緣由,戲論想的增殖侵擾一人」及七種隨眠滅盡的綱領,隨即入室未加展開。比丘們困惑,轉請摩訶迦旃延詳解。迦旃延以六根為軸,闡明由根境識生觸、觸緣受、受引想、想引思惟、思惟引發戲論增殖的鏈結,並正反析示:諸緣具足則戲論生,諸緣缺失則戲論不生。比丘們回稟世尊,世尊印可並稱迦旃延具大慧。尊者阿難以「蜜球」比喻此法門從任何角度品味皆甘甜,世尊即以此命名本經。
根境識三和合生觸,觸→受→想→思惟→戲論增殖;此鏈正向成立時戲論侵擾,逆向(根境識不存在)時鏈斷,戲論不起。迦旃延以正、負兩式對照闡明。
若此處無「應歡喜、應迎接、應執著」之物,貪、瞋恚、見、疑、慢、有貪、無明等七隨眠,以及諸惡不善法,便無餘滅盡。三詞均為 gerundive(義務分詞)否定式,構成本經核心斷惑公式。
阿難以蜜球為喻:有能力的比丘從任何角度審察此法門皆得心之淨信。世尊印可迦旃延之廣解,謂其答與己答無異,本經因此以「蜜球」命名。