Pāli
Evaṁmesutaṁ
ekaṁsamayaṁbhagavāsāvatthiyaṁviharatijetavaneanāthapiṇḍikassaārāme
Tenakhopanasamayenaaññatarassagahapatissaekaputtakopiyomanāpokālaṅkatohoti
Tassakālaṅkiriyāyanevakammantāpaṭibhantinabhattaṁpaṭibhāti
Soāḷāhanaṁgantvākandati
kahaṁekaputtakakahaṁekaputtakāti
AthakhosogahapatiyenabhagavātenupasaṅkamiupasaṅkamitvābhagavantaṁabhivādetvāekamantaṁnisīdiEkamantaṁnisinnaṁkhotaṁgahapatiṁbhagavāetadavoca
nakhotegahapatisakecitteṭhitassaindriyāniatthiteindriyānaṁaññathattanti
Kiñhimebhanteindriyānaṁnāññathattaṁbhavissati
mayhañhibhanteekaputtopiyomanāpokālaṅkato
Tassakālaṅkiriyāyanevakammantāpaṭibhantinabhattaṁpaṭibhāti
Sohaṁāḷāhanaṁgantvākandāmi
kahaṁekaputtakakahaṁekaputtakāti
Evametaṁgahapatievametaṁgahapati
Piyajātikāhigahapatisokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Kassakhonāmetaṁbhanteevaṁbhavissati
piyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Piyajātikāhikhobhanteānandasomanassāpiyappabhavikāti
Athakhosogahapatibhagavatobhāsitaṁanabhinanditvāpaṭikkositvāuṭṭhāyāsanāpakkāmi
Tenakhopanasamayenasambahulāakkhadhuttābhagavatoavidūreakkhehidibbanti
Athakhosogahapatiyenateakkhadhuttātenupasaṅkamiupasaṅkamitvāakkhadhutteetadavoca
idhāhaṁbhontoyenasamaṇogotamotenupasaṅkamiṁupasaṅkamitvāsamaṇaṁgotamaṁabhivādetvāekamantaṁnisīdiṁEkamantaṁnisinnaṁkhomaṁbhontosamaṇogotamoetadavoca
nakhotegahapatisakecitteṭhitassaindriyāniatthiteindriyānaṁaññathattanti
Evaṁvutteahaṁbhontosamaṇaṁgotamaṁetadavocaṁ
kiñhimebhanteindriyānaṁnāññathattaṁbhavissati
mayhañhibhanteekaputtakopiyomanāpokālaṅkato
Tassakālaṅkiriyāyanevakammantāpaṭibhantinabhattaṁpaṭibhāti
Sohaṁāḷāhanaṁgantvākandāmi
kahaṁekaputtakakahaṁekaputtakāti
Evametaṁgahapatievametaṁgahapati
Piyajātikāhigahapatisokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Kassakhonāmetaṁbhanteevaṁbhavissati
piyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikā
Piyajātikāhikhobhanteānandasomanassāpiyappabhavikāti
Athakhvāhaṁbhontosamaṇassagotamassabhāsitaṁanabhinanditvāpaṭikkositvāuṭṭhāyāsanāpakkaminti
Evametaṁgahapatievametaṁgahapati
Piyajātikāhigahapatiānandasomanassāpiyappabhavikāti
Athakhosogahapatisametimeakkhadhuttehītipakkāmi
Athakhoidaṁkathāvatthuanupubbenarājantepuraṁpāvisi
Athakhorājāpasenadikosalomallikaṁdeviṁāmantesi
idaṁtemallikesamaṇenagotamenabhāsitaṁ
piyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Sacetaṁmahārājabhagavatābhāsitaṁevametanti
Evamevapanāyaṁmallikāyaññadevasamaṇogotamobhāsatitaṁtadevassaabbhanumodati
Sacetaṁmahārājabhagavatābhāsitaṁevametanti
Seyyathāpināmayaññadevaācariyoantevāsissabhāsatitaṁtadevassaantevāsīabbhanumodati
evametaṁācariyaevametaṁācariyāti
Evamevakhotvaṁmallikeyaññadevasamaṇogotamobhāsatitaṁtadevassaabbhanumodasi
Sacetaṁmahārājabhagavatābhāsitaṁevametanti
Carapiremallikevinassāti
Athakhomallikādevīnāḷijaṅghaṁbrāhmaṇaṁāmantesi
ehitvaṁbrāhmaṇayenabhagavātenupasaṅkamaupasaṅkamitvāmamavacanenabhagavatopādesirasāvandāhiappābādhaṁappātaṅkaṁlahuṭṭhānaṁbalaṁphāsuvihāraṁpuccha
mallikābhantedevībhagavatopādesirasāvandatiappābādhaṁappātaṅkaṁlahuṭṭhānaṁbalaṁphāsuvihāraṁpucchatīti
evañcavadehi
bhāsitānukhobhantebhagavatāesāvācā
piyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Yathātebhagavābyākarotitaṁsādhukaṁuggahetvāmamaāroceyyāsi
Nahitathāgatāvitathaṁbhaṇantīti
Evaṁbhotītikhonāḷijaṅghobrāhmaṇomallikāyadeviyāpaṭissutvāyenabhagavātenupasaṅkamiupasaṅkamitvābhagavatāsaddhiṁsammodi
SammodanīyaṁkathaṁsāraṇīyaṁvītisāretvāekamantaṁnisīdiEkamantaṁnisinnokhonāḷijaṅghobrāhmaṇobhagavantaṁetadavoca
mallikābhogotamadevībhotogotamassapādesirasāvandatiappābādhaṁappātaṅkaṁlahuṭṭhānaṁbalaṁphāsuvihāraṁpucchati
evañcavadeti
bhāsitānukhobhantebhagavatāesāvācā
piyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Evametaṁbrāhmaṇaevametaṁbrāhmaṇa
Piyajātikāhibrāhmaṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Tadamināpetaṁbrāhmaṇapariyāyenaveditabbaṁyathāpiyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikā
Bhūtapubbaṁbrāhmaṇaimissāyevasāvatthiyāaññatarissāitthiyāmātākālamakāsi
Sātassākālakiriyāyaummattikākhittacittārathikāyarathikaṁsiṅghāṭakenasiṅghāṭakaṁupasaṅkamitvāevamāha
apimemātaraṁaddassathaapimemātaraṁaddassathāti
Imināpikhoetaṁbrāhmaṇapariyāyenaveditabbaṁyathāpiyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Bhūtapubbaṁbrāhmaṇaimissāyevasāvatthiyāaññatarissāitthiyāpitākālamakāsi
bhātākālamakāsi
bhaginīkālamakāsi
puttokālamakāsi
dhītākālamakāsi
sāmikokālamakāsi
Sātassakālakiriyāyaummattikākhittacittārathikāyarathikaṁsiṅghāṭakenasiṅghāṭakaṁupasaṅkamitvāevamāha
apimesāmikaṁaddassathaapimesāmikaṁaddassathāti
Imināpikhoetaṁbrāhmaṇapariyāyenaveditabbaṁyathāpiyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Bhūtapubbaṁbrāhmaṇaimissāyevasāvatthiyāaññatarassapurisassamātākālamakāsi
Sotassākālakiriyāyaummattakokhittacittorathikāyarathikaṁsiṅghāṭakenasiṅghāṭakaṁupasaṅkamitvāevamāha
apimemātaraṁaddassathaapimemātaraṁaddassathāti
Imināpikhoetaṁbrāhmaṇapariyāyenaveditabbaṁyathāpiyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Bhūtapubbaṁbrāhmaṇaimissāyevasāvatthiyāaññatarassapurisassapitākālamakāsi
bhātākālamakāsi
bhaginīkālamakāsi
puttokālamakāsi
dhītākālamakāsi
pajāpatikālamakāsi
Sotassākālakiriyāyaummattakokhittacittorathikāyarathikaṁsiṅghāṭakenasiṅghāṭakaṁupasaṅkamitvāevamāha
apimepajāpatiṁaddassathaapimepajāpatiṁaddassathāti
Imināpikhoetaṁbrāhmaṇapariyāyenaveditabbaṁyathāpiyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Bhūtapubbaṁbrāhmaṇaimissāyevasāvatthiyāaññatarāitthīñātikulaṁagamāsi
Tassāteñātakāsāmikaṁacchinditvāaññassadātukāmā
Sācataṁnaicchati
Athakhosāitthīsāmikaṁetadavoca
imemaṁayyaputtañātakātvaṁacchinditvāaññassadātukāmā
Ahañcataṁnaicchāmīti
Athakhosopurisotaṁitthiṁdvidhāchetvāattānaṁupphālesi
ubhopeccabhavissāmāti
Imināpikhoetaṁbrāhmaṇapariyāyenaveditabbaṁyathāpiyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
AthakhonāḷijaṅghobrāhmaṇobhagavatobhāsitaṁabhinanditvāanumoditvāuṭṭhāyāsanāyenamallikādevītenupasaṅkamiupasaṅkamitvāyāvatakoahosibhagavatāsaddhiṁkathāsallāpotaṁsabbaṁmallikāyadeviyāārocesiAthakhomallikādevīyenarājāpasenadikosalotenupasaṅkamiupasaṅkamitvārājānaṁpasenadiṁkosalaṁetadavoca
Taṁkiṁmaññasimahārāja
piyātevajirīkumārīti
Evaṁmallikepiyāmevajirīkumārīti
Taṁkiṁmaññasimahārāja
vajiriyātekumāriyāvipariṇāmaññathābhāvāuppajjeyyuṁsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti
Vajiriyāmemallikekumāriyāvipariṇāmaññathābhāvājīvitassapisiyāaññathattaṁkiṁpanamenauppajjissantisokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti
Idaṁkhotaṁmahārājatenabhagavatājānatāpassatāarahatāsammāsambuddhenasandhāyabhāsitaṁ
piyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Taṁkiṁmaññasimahārāja
piyātevāsabhākhattiyāti
Evaṁmallikepiyāmevāsabhākhattiyāti
Taṁkiṁmaññasimahārājavāsabhāyatekhattiyāyavipariṇāmaññathābhāvāuppajjeyyuṁsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti
Vāsabhāyamemallikekhattiyāyavipariṇāmaññathābhāvājīvitassapisiyāaññathattaṁkiṁpanamenauppajjissantisokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti
Idaṁkhotaṁmahārājatenabhagavatājānatāpassatāarahatāsammāsambuddhenasandhāyabhāsitaṁ
piyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Taṁkiṁmaññasimahārājapiyoteviṭaṭūbhosenāpatīti
Evaṁmallikepiyomeviṭaṭūbhosenāpatīti
Taṁkiṁmaññasimahārājaviṭaṭūbhassatesenāpatissavipariṇāmaññathābhāvāuppajjeyyuṁsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti
Viṭaṭūbhassamemallikesenāpatissavipariṇāmaññathābhāvājīvitassapisiyāaññathattaṁkiṁpanamenauppajjissantisokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti
Idaṁkhotaṁmahārājatenabhagavatājānatāpassatāarahatāsammāsambuddhenasandhāyabhāsitaṁ
piyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Taṁkiṁmaññasimahārājapiyāteahanti
Evaṁmallikepiyāmesitvanti
Taṁkiṁmaññasimahārāja
mayhaṁtevipariṇāmaññathābhāvāuppajjeyyuṁsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti
Tuyhañhimemallikevipariṇāmaññathābhāvājīvitassapisiyāaññathattaṁkiṁpanamenauppajjissantisokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti
Idaṁkhotaṁmahārājatenabhagavatājānatāpassatāarahatāsammāsambuddhenasandhāyabhāsitaṁ
piyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Taṁkiṁmaññasimahārāja
piyātekāsikosalāti
Evaṁmallikepiyāmekāsikosalā
Kāsikosalānaṁmallikeānubhāvenakāsikacandanaṁpaccanubhomamālāgandhavilepanaṁdhāremāti
Taṁkiṁmaññasimahārāja
kāsikosalānaṁtevipariṇāmaññathābhāvāuppajjeyyuṁsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti
Kāsikosalānañhimallikevipariṇāmaññathābhāvājīvitassapisiyāaññathattaṁkiṁpanamenauppajjissantisokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti
Idaṁkhotaṁmahārājatenabhagavatājānatāpassatāarahatāsammāsambuddhenasandhāyabhāsitaṁ
piyajātikāsokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpiyappabhavikāti
Acchariyaṁmallikeabbhutaṁmallike
Yāvañcasobhagavāpaññāyaativijjhamaññepassati
Ehimallikeācamehīti
Athakhorājāpasenadikosalouṭṭhāyāsanāekaṁsaṁuttarāsaṅgaṁkaritvāyenabhagavātenañjaliṁpaṇāmetvātikkhattuṁudānaṁudānesi
Namotassabhagavatoarahatosammāsambuddhassa
Namotassabhagavatoarahatosammāsambuddhassa
Namotassabhagavatoarahatosammāsambuddhassāti
Piyajātikasuttaṁniṭṭhitaṁsattamaṁ
Chinese
Study
舍衛城一位居士的獨子死了,居士心神狂亂,到墓地哭喊「獨子啊你在哪裡」。世尊對他說:愁、悲、苦、憂、惱是從所愛生、從所愛起。居士不服,認為喜、樂才從所愛生,不歡喜而離去,途中與賭徒說起此事,賭徒竟贊同他。話傳入王宮,波斯匿王轉述給末利夫人,夫人只說:若是世尊所說,便是如此。王嫌她一味附和,斥她「妳完了」,夫人遣婆羅門問世尊求證,世尊以喪親者發狂尋人、一對夫妻被拆散而雙雙身亡的往事為證。夫人回頭以連串詰問,讓王承認:若公主、王后、將軍、自己乃至迦尸拘薩羅有變,都會生愁悲,王因此領悟世尊所言不虛,讚歎稀有,三稱禮敬。
世尊見居士諸根有異,聽他訴說喪子之痛後,只回一句話:愁、悲、苦、憂、惱,是從所愛生起的,是從所愛而生的(3.9)。居士不服,堅持喜、樂才是從所愛生(3.12),不歡喜而離座他去(3.13)。他把整段對話複述給賭徒聽,沒想到賭徒竟贊同他自己的看法(4.17–4.18),使他更確信自己沒錯(4.19)。
世尊為那羅奇建婆羅門舉了幾樁往事:舍衛城曾有婦人喪母、喪父、喪兄弟姊妹、喪夫,皆因喪失所愛而發狂,在街頭一路喊著「你們看見我的母親(丈夫)了嗎」(8.3、9-14.9)。又有一對夫妻,親屬硬要把妻子另嫁他人,丈夫竟將妻子砍成兩段、再剖開自己,雙雙身亡(22.7)。世尊以此說明愁悲確從所愛而生(22.9)。
婆羅門把世尊的話帶回,末利夫人隨即去問波斯匿王:Vajirī 公主、Vāsabhā 王后、將軍 Viṭaṭūbha,乃至末利自己,若有變異,王會不會生愁悲(24.5、26.1);連迦尸拘薩羅二國有變,王的生命也隨之變異(28.6)。層層追問下,王終於承認世尊所言不虛,讚歎稀有,合掌三稱禮敬世尊(29.1)。