巴利原文
Evaṁmesutaṁ
ekaṁsamayaṁbhagavāsāvatthiyaṁviharatijetavaneanāthapiṇḍikassaārāme
Tenakhopanasamayenaāyasmāmoḷiyaphaggunobhikkhunīhisaddhiṁativelaṁsaṁsaṭṭhoviharati
Evaṁsaṁsaṭṭhoāyasmāmoḷiyaphaggunobhikkhunīhisaddhiṁviharati
sacekocibhikkhuāyasmatomoḷiyaphaggunassasammukhātāsaṁbhikkhunīnaṁavaṇṇaṁbhāsatitenāyasmāmoḷiyaphaggunokupitoanattamanoadhikaraṇampikaroti
Sacepanakocibhikkhutāsaṁbhikkhunīnaṁsammukhāāyasmatomoḷiyaphaggunassaavaṇṇaṁbhāsatitenatābhikkhuniyokupitāanattamanāadhikaraṇampikaronti
Evaṁsaṁsaṭṭhoāyasmāmoḷiyaphaggunobhikkhunīhisaddhiṁviharati
AthakhoaññatarobhikkhuyenabhagavātenupasaṅkamiupasaṅkamitvābhagavantaṁabhivādetvāekamantaṁnisīdiEkamantaṁnisinnokhosobhikkhubhagavantaṁetadavoca
āyasmābhantemoḷiyaphaggunobhikkhunīhisaddhiṁativelaṁsaṁsaṭṭhoviharati
Evaṁsaṁsaṭṭhobhanteāyasmāmoḷiyaphaggunobhikkhunīhisaddhiṁviharati
sacekocibhikkhuāyasmatomoḷiyaphaggunassasammukhātāsaṁbhikkhunīnaṁavaṇṇaṁbhāsatitenāyasmāmoḷiyaphaggunokupitoanattamanoadhikaraṇampikaroti
Sacepanakocibhikkhutāsaṁbhikkhunīnaṁsammukhāāyasmatomoḷiyaphaggunassaavaṇṇaṁbhāsatitenatābhikkhuniyokupitāanattamanāadhikaraṇampikaronti
Evaṁsaṁsaṭṭhobhanteāyasmāmoḷiyaphaggunobhikkhunīhisaddhiṁviharatīti
Athakhobhagavāaññataraṁbhikkhuṁāmantesi
ehitvaṁbhikkhumamavacanenamoḷiyaphaggunaṁbhikkhuṁāmantehi
satthātaṁāvusophaggunaāmantetīti
Evaṁbhantetikhosobhikkhubhagavatopaṭissutvāyenāyasmāmoḷiyaphaggunotenupasaṅkamiupasaṅkamitvāāyasmantaṁmoḷiyaphaggunaṁetadavoca
satthātaṁāvusophaggunaāmantetīti
EvamāvusotikhoāyasmāmoḷiyaphaggunotassabhikkhunopaṭissutvāyenabhagavātenupasaṅkamiupasaṅkamitvābhagavantaṁabhivādetvāekamantaṁnisīdiEkamantaṁnisinnaṁkhoāyasmantaṁmoḷiyaphaggunaṁbhagavāetadavoca
Saccaṁkiratvaṁphaggunabhikkhunīhisaddhiṁativelaṁsaṁsaṭṭhoviharasi
Evaṁsaṁsaṭṭhokiratvaṁphaggunabhikkhunīhisaddhiṁviharasi
sacekocibhikkhutuyhaṁsammukhātāsaṁbhikkhunīnaṁavaṇṇaṁbhāsatitenatvaṁkupitoanattamanoadhikaraṇampikarosi
Sacepanakocibhikkhutāsaṁbhikkhunīnaṁsammukhātuyhaṁavaṇṇaṁbhāsatitenatābhikkhuniyokupitāanattamanāadhikaraṇampikaronti
Evaṁsaṁsaṭṭhokiratvaṁphaggunabhikkhunīhisaddhiṁviharasīti
Evaṁbhanteti
Nanutvaṁphaggunakulaputtosaddhāagārasmāanagāriyaṁpabbajitoti
Evaṁbhanteti
Nakhoteetaṁphaggunapatirūpaṁkulaputtassasaddhāagārasmāanagāriyaṁpabbajitassayaṁtvaṁbhikkhunīhisaddhiṁativelaṁsaṁsaṭṭhovihareyyāsi
Tasmātihaphaggunatavacepikocisammukhātāsaṁbhikkhunīnaṁavaṇṇaṁbhāseyyatatrāpitvaṁphaggunayegehasitāchandāyegehasitāvitakkātepajaheyyāsi
Tatrāpitephaggunaevaṁsikkhitabbaṁ
nacevamecittaṁvipariṇataṁbhavissatinacapāpikaṁvācaṁnicchāressāmihitānukampīcaviharissāmimettacittonadosantaroti
Evañhitephaggunasikkhitabbaṁ
TasmātihaphaggunatavacepikocisammukhātāsaṁbhikkhunīnaṁpāṇināpahāraṁdadeyyaleḍḍunāpahāraṁdadeyyadaṇḍenapahāraṁdadeyyasatthenapahāraṁdadeyyaTatrāpitvaṁphaggunayegehasitāchandāyegehasitāvitakkātepajaheyyāsi
Tatrāpitephaggunaevaṁsikkhitabbaṁ
nacevamecittaṁvipariṇataṁbhavissatinacapāpikaṁvācaṁnicchāressāmihitānukampīcaviharissāmimettacittonadosantaroti
Evañhitephaggunasikkhitabbaṁ
Tasmātihaphaggunatavacepikocisammukhāavaṇṇaṁbhāseyyatatrāpitvaṁphaggunayegehasitāchandāyegehasitāvitakkātepajaheyyāsi
Tatrāpitephaggunaevaṁsikkhitabbaṁnacevamecittaṁvipariṇataṁbhavissatinacapāpikaṁvācaṁnicchāressāmihitānukampīcaviharissāmimettacittonadosantaroti
Evañhitephaggunasikkhitabbaṁ
Tasmātihaphaggunatavacepikocipāṇināpahāraṁdadeyyaleḍḍunāpahāraṁdadeyyadaṇḍenapahāraṁdadeyyasatthenapahāraṁdadeyyatatrāpitvaṁphaggunayegehasitāchandāyegehasitāvitakkātepajaheyyāsi
Tatrāpitephaggunaevaṁsikkhitabbaṁnacevamecittaṁvipariṇataṁbhavissatinacapāpikaṁvācaṁnicchāressāmihitānukampīcaviharissāmimettacittonadosantaroti
Evañhitephaggunasikkhitabbanti
Athakhobhagavābhikkhūāmantesi
ārādhayiṁsuvatamebhikkhavebhikkhūekaṁsamayaṁcittaṁ
Idhāhaṁbhikkhavebhikkhūāmantesiṁ
ahaṁkhobhikkhaveekāsanabhojanaṁbhuñjāmi
Ekāsanabhojanaṁkhoahaṁbhikkhavebhuñjamānoappābādhatañcasañjānāmiappātaṅkatañcalahuṭṭhānañcabalañcaphāsuvihārañca
Ethatumhepibhikkhaveekāsanabhojanaṁbhuñjatha
Ekāsanabhojanaṁkhobhikkhavetumhepibhuñjamānāappābādhatañcasañjānissathaappātaṅkatañcalahuṭṭhānañcabalañcaphāsuvihārañcāti
Namebhikkhavetesubhikkhūsuanusāsanīkaraṇīyāahosi
satuppādakaraṇīyamevamebhikkhavetesubhikkhūsuahosi
Seyyathāpibhikkhavesubhūmiyaṁcatumahāpatheājaññarathoyuttoassaṭhitoodhastapatodo
Tamenaṁdakkhoyoggācariyoassadammasārathiabhiruhitvāvāmenahatthenarasmiyogahetvādakkhiṇenahatthenapatodaṁgahetvāyenicchakaṁyadicchakaṁsāreyyapipaccāsāreyyapi
Evamevakhobhikkhavenametesubhikkhūsuanusāsanīkaraṇīyāahosi
satuppādakaraṇīyamevamebhikkhavetesubhikkhūsuahosi
Tasmātihabhikkhavetumhepiakusalaṁpajahathakusalesudhammesuāyogaṁkarotha
Evañhitumhepiimasmiṁdhammavinayevuddhiṁvirūḷhiṁvepullaṁāpajjissatha
Seyyathāpibhikkhavegāmassavānigamassavāavidūremahantaṁsālavanaṁ
Tañcassaeḷaṇḍehisañchannaṁ
Tassakocidevapurisouppajjeyyaatthakāmohitakāmoyogakkhemakāmo
Soyātāsālalaṭṭhiyokuṭilāojāpaharaṇiyotāchetvābahiddhānīhareyyaantovanaṁsuvisodhitaṁvisodheyya
Yāpanatāsālalaṭṭhiyoujukāsujātātāsammāparihareyya
Evañhetaṁbhikkhavesālavanaṁaparenasamayenavuddhiṁvirūḷhiṁvepullaṁāpajjeyya
Evamevakhobhikkhavetumhepiakusalaṁpajahathakusalesudhammesuāyogaṁkarotha
Evañhitumhepiimasmiṁdhammavinayevuddhiṁvirūḷhiṁvepullaṁāpajjissatha
Bhūtapubbaṁbhikkhaveimissāyevasāvatthiyāvedehikānāmagahapatānīahosi
Vedehikāyabhikkhavegahapatāniyāevaṁkalyāṇokittisaddoabbhuggato
soratāvedehikāgahapatānīnivātāvedehikāgahapatānīupasantāvedehikāgahapatānīti
Vedehikāyakhopanabhikkhavegahapatāniyākāḷīnāmadāsīahosidakkhāanalasāsusaṁvihitakammantā
Athakhobhikkhavekāḷiyādāsiyāetadahosi
mayhaṁkhoayyāyaevaṁkalyāṇokittisaddoabbhuggato
soratāvedehikāgahapatānīnivātāvedehikāgahapatānīupasantāvedehikāgahapatānīti
Kiṁnukhomeayyāsantaṁyevanukhoajjhattaṁkopaṁnapātukarotiudāhuasantaṁ
udāhumayhamevetekammantāsusaṁvihitāyenameayyāsantaṁyevaajjhattaṁkopaṁnapātukarotinoasantaṁ
Yannūnāhaṁayyaṁvīmaṁseyyanti
Athakhobhikkhavekāḷīdāsīdivāuṭṭhāsi
Athakhobhikkhavevedehikāgahapatānīkāḷiṁdāsiṁetadavoca
hejekāḷīti
Kiṁayyeti
Kiṁjedivāuṭṭhāsīti
Nakhvayyekiñcīti
Novatarekiñcipāpidāsidivāuṭṭhāsītikupitāanattamanābhākuṭiṁakāsi
Athakhobhikkhavekāḷiyādāsiyāetadahosi
santaṁyevakhomeayyāajjhattaṁkopaṁnapātukarotinoasantaṁ
mayhamevetekammantāsusaṁvihitāyenameayyāsantaṁyevaajjhattaṁkopaṁnapātukarotinoasantaṁ
Yannūnāhaṁbhiyyosomattāyaayyaṁvīmaṁseyyanti
Athakhobhikkhavekāḷīdāsīdivātaraṁyevauṭṭhāsi
Athakhobhikkhavevedehikāgahapatānīkāḷiṁdāsiṁetadavoca
hejekāḷīti
Kiṁayyeti
Kiṁjedivātaraṁuṭṭhāsīti
Nakhvayyekiñcīti
Novatarekiñcipāpidāsidivātaraṁuṭṭhāsītikupitāanattamanāanattamanavācaṁnicchāresi
Athakhobhikkhavekāḷiyādāsiyāetadahosi
santaṁyevakhomeayyāajjhattaṁkopaṁnapātukarotinoasantaṁ
Mayhamevetekammantāsusaṁvihitāyenameayyāsantaṁyevaajjhattaṁkopaṁnapātukarotinoasantaṁ
Yannūnāhaṁbhiyyosomattāyaayyaṁvīmaṁseyyanti
Athakhobhikkhavekāḷīdāsīdivātaraṁyevauṭṭhāsi
Athakhobhikkhavevedehikāgahapatānīkāḷiṁdāsiṁetadavoca
hejekāḷīti
Kiṁayyeti
Kiṁjedivāuṭṭhāsīti
Nakhvayyekiñcīti
Novatarekiñcipāpidāsidivāuṭṭhāsītikupitāanattamanāaggaḷasūciṁgahetvāsīsepahāraṁadāsisīsaṁvobhindi
Athakhobhikkhavekāḷīdāsībhinnenasīsenalohitenagalantenapaṭivissakānaṁujjhāpesi
passathayyesoratāyakammaṁ
passathayyenivātāyakammaṁpassathayyeupasantāyakammaṁ
Kathañhināmaekadāsikāyadivāuṭṭhāsītikupitāanattamanāaggaḷasūciṁgahetvāsīsepahāraṁdassatisīsaṁvobhindissatīti
Athakhobhikkhavevedehikāyagahapatāniyāaparenasamayenaevaṁpāpakokittisaddoabbhuggacchi
caṇḍīvedehikāgahapatānīanivātāvedehikāgahapatānīanupasantāvedehikāgahapatānīti
Evamevakhobhikkhaveidhekaccobhikkhutāvadevasoratasoratohotinivātanivātohotiupasantūpasantohotiyāvanaamanāpāvacanapathāphusanti
Yatocabhikkhavebhikkhuṁamanāpāvacanapathāphusantiathabhikkhusoratotiveditabbonivātotiveditabboupasantotiveditabbo
Nāhaṁtaṁbhikkhavebhikkhuṁsuvacotivadāmiyocīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetusuvacohotisovacassataṁāpajjati
Taṁkissahetu
Tañhisobhikkhavebhikkhucīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁalabhamānonasuvacohotinasovacassataṁāpajjati
Yocakhobhikkhavebhikkhudhammaṁyevasakkarontodhammaṁgaruṁkarontodhammaṁmānentodhammaṁpūjentodhammaṁapacāyamānosuvacohotisovacassataṁāpajjatitamahaṁsuvacotivadāmi
Tasmātihabhikkhavedhammaṁyevasakkarontādhammaṁgaruṁkarontādhammaṁmānentādhammaṁpūjentādhammaṁapacāyamānāsuvacābhavissāmasovacassataṁāpajjissāmāti
Evañhivobhikkhavesikkhitabbaṁ
Pañcimebhikkhavevacanapathāyehivoparevadamānāvadeyyuṁ
kālenavāakālenavā
bhūtenavāabhūtenavā
saṇhenavāpharusenavā
atthasaṁhitenavāanatthasaṁhitenavā
mettacittāvādosantarāvā
Kālenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁakālenavā
bhūtenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁabhūtenavā
saṇhenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁpharusenavā
atthasaṁhitenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁanatthasaṁhitenavā
mettacittāvābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁdosantarāvā
Tatrāpivobhikkhaveevaṁsikkhitabbaṁ
nacevanocittaṁvipariṇataṁbhavissatinacapāpikaṁvācaṁnicchāressāmahitānukampīcaviharissāmamettacittānadosantarā
Tañcapuggalaṁmettāsahagatenacetasāpharitvāviharissāmatadārammaṇañcasabbāvantaṁlokaṁmettāsahagatenacittenavipulenamahaggatenaappamāṇenaaverenaabyābajjhenapharitvāviharissāmāti
Evañhivobhikkhavesikkhitabbaṁ
Seyyathāpibhikkhavepurisoāgaccheyyakudālapiṭakaṁādāya
Soevaṁvadeyya
ahaṁimaṁmahāpathaviṁapathaviṁkarissāmīti
Sotatratatravikhaṇeyyatatratatravikireyyatatratatraoṭṭhubheyyatatratatraomutteyya
apathavībhavasiapathavībhavasīti
Taṁkiṁmaññathabhikkhave
apinusopurisoimaṁmahāpathaviṁapathaviṁkareyyāti
Nohetaṁbhante
Taṁkissahetu
Ayañhibhantemahāpathavīgambhīrāappameyyā
Sānasukarāapathavīkātuṁ
yāvadevacapanasopurisokilamathassavighātassabhāgīassāti
Evamevakhobhikkhavepañcimevacanapathāyehivoparevadamānāvadeyyuṁ
kālenavāakālenavā
bhūtenavāabhūtenavā
saṇhenavāpharusenavā
atthasaṁhitenavāanatthasaṁhitenavā
mettacittāvādosantarāvā
Kālenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁakālenavā
bhūtenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁabhūtenavā
saṇhenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁpharusenavā
atthasaṁhitenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁanatthasaṁhitenavā
mettacittāvābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁdosantarāvā
Tatrāpivobhikkhaveevaṁsikkhitabbaṁ
nacevanocittaṁvipariṇataṁbhavissatinacapāpikaṁvācaṁnicchāressāmahitānukampīcaviharissāmamettacittānadosantarā
Tañcapuggalaṁmettāsahagatenacetasāpharitvāviharissāmatadārammaṇañcasabbāvantaṁlokaṁpathavisamenacetasāvipulenamahaggatenaappamāṇenaaverenaabyābajjhenapharitvāviharissāmāti
Evañhivobhikkhavesikkhitabbaṁ
Seyyathāpibhikkhavepurisoāgaccheyyalākhaṁvāhaliddiṁvānīlaṁvāmañjiṭṭhaṁvāādāya
Soevaṁvadeyya
ahaṁimasmiṁākāserūpaṁlikhissāmirūpapātubhāvaṁkarissāmīti
Taṁkiṁmaññathabhikkhave
apinusopurisoimasmiṁākāserūpaṁlikheyyarūpapātubhāvaṁkareyyāti
Nohetaṁbhante
Taṁkissahetu
Ayañhibhanteākāsoarūpīanidassano
Tatthanasukaraṁrūpaṁlikhituṁrūpapātubhāvaṁkātuṁ
yāvadevacapanasopurisokilamathassavighātassabhāgīassāti
Evamevakhobhikkhavepañcimevacanapathāyehivoparevadamānāvadeyyuṁkālenavāakālenavāpe
tadārammaṇañcasabbāvantaṁlokaṁākāsasamenacetasāvipulenamahaggatenaappamāṇenaaverenaabyābajjhenapharitvāviharissāmāti
Evañhivobhikkhavesikkhitabbaṁ
Seyyathāpibhikkhavepurisoāgaccheyyaādittaṁtiṇukkaṁādāya
Soevaṁvadeyya
ahaṁimāyaādittāyatiṇukkāyagaṅgaṁnadiṁsantāpessāmisamparitāpessāmīti
Taṁkiṁmaññathabhikkhave
apinusopurisoādittāyatiṇukkāyagaṅgaṁnadiṁsantāpeyyasamparitāpeyyāti
Nohetaṁbhante
Taṁkissahetu
Gaṅgāhibhantenadīgambhīrāappameyyā
Sānasukarāādittāyatiṇukkāyasantāpetuṁsamparitāpetuṁ
yāvadevacapanasopurisokilamathassavighātassabhāgīassāti
Evamevakhobhikkhavepañcimevacanapathāyehivoparevadamānāvadeyyuṁkālenavāakālenavāpe
tadārammaṇañcasabbāvantaṁlokaṁgaṅgāsamenacetasāvipulenamahaggatenaappamāṇenaaverenaabyābajjhenapharitvāviharissāmāti
Evañhivobhikkhavesikkhitabbaṁ
Seyyathāpibhikkhavebiḷārabhastāmadditāsumadditāsuparimadditāmudukātūlinīchinnasassarāchinnabhabbharā
Athapurisoāgaccheyyakaṭṭhaṁvākathalaṁvāādāya
Soevaṁvadeyya
ahaṁimaṁbiḷārabhastaṁmadditaṁsumadditaṁsuparimadditaṁmudukaṁtūliniṁchinnasassaraṁchinnabhabbharaṁkaṭṭhenavākathalenavāsarasaraṁkarissāmibharabharaṁkarissāmīti
Taṁkiṁmaññathabhikkhave
apinusopurisoamuṁbiḷārabhastaṁmadditaṁsumadditaṁsuparimadditaṁmudukaṁtūliniṁchinnasassaraṁchinnabhabbharaṁkaṭṭhenavākathalenavāsarasaraṁkareyyabharabharaṁkareyyāti
Nohetaṁbhante
Taṁkissahetu
Amuhibhantebiḷārabhastāmadditāsumadditāsuparimadditāmudukātūlinīchinnasassarāchinnabhabbharā
Sānasukarākaṭṭhenavākathalenavāsarasaraṁkātuṁbharabharaṁkātuṁ
yāvadevacapanasopurisokilamathassavighātassabhāgīassāti
Evamevakhobhikkhavepañcimevacanapathāyehivoparevadamānāvadeyyuṁ
kālenavāakālenavā
bhūtenavāabhūtenavā
saṇhenavāpharusenavā
atthasaṁhitenavāanatthasaṁhitenavā
mettacittāvādosantarāvā
Kālenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁakālenavā
bhūtenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁabhūtenavā
saṇhenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁpharusenavā
atthasaṁhitenavābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁanatthasaṁhitenavā
mettacittāvābhikkhaveparevadamānāvadeyyuṁdosantarāvā
Tatrāpivobhikkhaveevaṁsikkhitabbaṁ
nacevanocittaṁvipariṇataṁbhavissatinacapāpikaṁvācaṁnicchāressāmahitānukampīcaviharissāmamettacittānadosantarā
Tañcapuggalaṁmettāsahagatenacetasāpharitvāviharissāmatadārammaṇañcasabbāvantaṁlokaṁbiḷārabhastāsamenacetasāvipulenamahaggatenaappamāṇenaaverenaabyābajjhenapharitvāviharissāmāti
Evañhivobhikkhavesikkhitabbaṁ
Ubhatodaṇḍakenacepibhikkhavekakacenacorāocarakāaṅgamaṅgāniokanteyyuṁtatrāpiyomanopadūseyyanamesotenasāsanakaro
Tatrāpivobhikkhaveevaṁsikkhitabbaṁ
nacevanocittaṁvipariṇataṁbhavissatinacapāpikaṁvācaṁnicchāressāmahitānukampīcaviharissāmamettacittānadosantarā
Tañcapuggalaṁmettāsahagatenacetasāpharitvāviharissāmatadārammaṇañcasabbāvantaṁlokaṁmettāsahagatenacetasāvipulenamahaggatenaappamāṇenaaverenaabyābajjhenapharitvāviharissāmāti
Evañhivobhikkhavesikkhitabbaṁ
Imañcatumhebhikkhavekakacūpamaṁovādaṁabhikkhaṇaṁmanasikareyyātha
Passathanotumhebhikkhavetaṁvacanapathaṁaṇuṁvāthūlaṁvāyaṁtumhenādhivāseyyāthāti
Nohetaṁbhante
Tasmātihabhikkhaveimaṁkakacūpamaṁovādaṁabhikkhaṇaṁmanasikarotha
Taṁvobhavissatidīgharattaṁhitāyasukhāyāti
Idamavocabhagavā
Attamanātebhikkhūbhagavatobhāsitaṁabhinandunti
Kakacūpamasuttaṁniṭṭhitaṁpaṭhamaṁ
漢譯
研經
MN21《鋸子譬喻經》以尊者摩利亞跋群那過度與比丘尼往來、因互相護衛而憤怒爭訟為緣起,世尊藉此訓誡:出家者應捨離世俗情執,無論遭人批評乃至肢體傷害,皆應心不動搖、不出惡語,以慈遍滿一切。 本經隨後轉向大眾,以馴馬戰車、娑羅林為喻說明捨惡修善之要;再以毗提醯居士婦與侍女迦利的故事闡明:真正的柔順須在受刺激時方得驗證,「易受教導」者唯有因敬重法而順從者才算數。 核心教誡列出他人言語的五種方式(適時或非時、真實或不實、柔和或粗暴、有益或無益、懷慈或懷瞋),搭配大地、虛空、恆河、貓皮袋四則譬喻;最後以鋸子喻收攝:即便遭盜賊鋸斷肢體,心若轉動即非奉行如來教法,應常憶念此教誡。
他人說話有五對:適時/非時、真實/不實、柔和/粗暴、有益/無益、慈心/瞋恚。無論哪種,皆應心不轉變、不出惡語,以慈遍滿。
毗提醯素以溫和聞名,卻在女僕故意遲起後怒打其頭。真正的平靜唯在受不悅言語觸擊時才能辨知;未受試驗的溫順不算真德。
即使盜賊以雙柄鋸截斷肢體,心若因此污染即非奉行佛法。應修學:心不轉變、不出惡語,以慈遍滿加害者及整個世界。