Pāli
Evaṁmesutaṁ
ekaṁsamayaṁbhagavākurūsuviharatikammāsadhammaṁnāmakurūnaṁnigamo
Tatrakhobhagavābhikkhūāmantesi
bhikkhavoti
Bhadantetitebhikkhūbhagavatopaccassosuṁ
Bhagavāetadavoca
Ekāyanoayaṁbhikkhavemaggosattānaṁvisuddhiyāsokaparidevānaṁsamatikkamāyadukkhadomanassānaṁatthaṅgamāyañāyassaadhigamāyanibbānassasacchikiriyāyayadidaṁcattārosatipaṭṭhānā
Katamecattāro
Idhabhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharatiātāpīsampajānosatimāvineyyalokeabhijjhādomanassaṁ
vedanāsuvedanānupassīviharatiātāpīsampajānosatimāvineyyalokeabhijjhādomanassaṁ
cittecittānupassīviharatiātāpīsampajānosatimāvineyyalokeabhijjhādomanassaṁ
dhammesudhammānupassīviharatiātāpīsampajānosatimāvineyyalokeabhijjhādomanassaṁ
Uddesoniṭṭhito
1Kāyānupassanā
1.1Kāyānupassanāānāpānapabba
Kathañcabhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharati
Idhabhikkhavebhikkhuaraññagatovārukkhamūlagatovāsuññāgāragatovānisīdatipallaṅkaṁābhujitvāujuṁkāyaṁpaṇidhāyaparimukhaṁsatiṁupaṭṭhapetvā
Sosatovaassasatisatovapassasati
Dīghaṁvāassasantodīghaṁassasāmītipajānātidīghaṁvāpassasantodīghaṁpassasāmītipajānāti
rassaṁvāassasantorassaṁassasāmītipajānātirassaṁvāpassasantorassaṁpassasāmītipajānāti
Sabbakāyapaṭisaṁvedīassasissāmītisikkhatisabbakāyapaṭisaṁvedīpassasissāmītisikkhati
Passambhayaṁkāyasaṅkhāraṁassasissāmītisikkhatipassambhayaṁkāyasaṅkhāraṁpassasissāmītisikkhati
Seyyathāpibhikkhavedakkhobhamakārovābhamakārantevāsīvādīghaṁvāañchantodīghaṁañchāmītipajānātirassaṁvāañchantorassaṁañchāmītipajānāti
evamevakhobhikkhavebhikkhudīghaṁvāassasantodīghaṁassasāmītipajānātidīghaṁvāpassasantodīghaṁpassasāmītipajānātirassaṁvāassasantorassaṁassasāmītipajānātirassaṁvāpassasantorassaṁpassasāmītipajānāti
sabbakāyapaṭisaṁvedīassasissāmītisikkhatisabbakāyapaṭisaṁvedīpassasissāmītisikkhati
passambhayaṁkāyasaṅkhāraṁassasissāmītisikkhatipassambhayaṁkāyasaṅkhāraṁpassasissāmītisikkhati
Itiajjhattaṁvākāyekāyānupassīviharatibahiddhāvākāyekāyānupassīviharatiajjhattabahiddhāvākāyekāyānupassīviharati
samudayadhammānupassīvākāyasmiṁviharativayadhammānupassīvākāyasmiṁviharatisamudayavayadhammānupassīvākāyasmiṁviharati
AtthikāyotivāpanassasatipaccupaṭṭhitāhotiYāvadevañāṇamattāyapaṭissatimattāyaanissitocaviharatinacakiñcilokeupādiyati
Evampikhobhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharati
Ānāpānapabbaṁniṭṭhitaṁ
1.2Kāyānupassanāiriyāpathapabba
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhugacchantovāgacchāmītipajānātiṭhitovāṭhitomhītipajānātinisinnovānisinnomhītipajānātisayānovāsayānomhītipajānāti
Yathāyathāvāpanassakāyopaṇihitohotitathātathānaṁpajānāti
Itiajjhattaṁvākāyekāyānupassīviharatibahiddhāvākāyekāyānupassīviharatiajjhattabahiddhāvākāyekāyānupassīviharati
samudayadhammānupassīvākāyasmiṁviharativayadhammānupassīvākāyasmiṁviharatisamudayavayadhammānupassīvākāyasmiṁviharati
AtthikāyotivāpanassasatipaccupaṭṭhitāhotiYāvadevañāṇamattāyapaṭissatimattāyaanissitocaviharatinacakiñcilokeupādiyati
Evampikhobhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharati
Iriyāpathapabbaṁniṭṭhitaṁ
1.3Kāyānupassanāsampajānapabba
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhuabhikkantepaṭikkantesampajānakārīhotiālokitevilokitesampajānakārīhotisamiñjitepasāritesampajānakārīhotisaṅghāṭipattacīvaradhāraṇesampajānakārīhotiasitepītekhāyitesāyitesampajānakārīhotiuccārapassāvakammesampajānakārīhotigateṭhitenisinnesuttejāgaritebhāsitetuṇhībhāvesampajānakārīhoti
Itiajjhattaṁvākāyekāyānupassīviharatipe
evampikhobhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharati
Sampajānapabbaṁniṭṭhitaṁ
1.4Kāyānupassanāpaṭikūlamanasikārapabba
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhuimamevakāyaṁuddhaṁpādatalāadhokesamatthakātacapariyantaṁpūraṁnānappakārassaasucinopaccavekkhati
atthiimasmiṁkāyekesālomānakhādantātacomaṁsaṁnhāruaṭṭhiaṭṭhimiñjaṁvakkaṁhadayaṁyakanaṁkilomakaṁpihakaṁpapphāsaṁantaṁantaguṇaṁudariyaṁkarīsaṁpittaṁsemhaṁpubbolohitaṁsedomedoassuvasākheḷosiṅghāṇikālasikāmuttanti
SeyyathāpibhikkhaveubhatomukhāputoḷipūrānānāvihitassadhaññassaseyyathidaṁsālīnaṁvīhīnaṁmuggānaṁmāsānaṁtilānaṁtaṇḍulānaṁTamenaṁcakkhumāpurisomuñcitvāpaccavekkheyyaimesālīimevīhīimemuggāimemāsāimetilāimetaṇḍulāti
Evamevakhobhikkhavebhikkhuimamevakāyaṁuddhaṁpādatalāadhokesamatthakātacapariyantaṁpūraṁnānappakārassaasucinopaccavekkhati
atthiimasmiṁkāyekesālomāpemuttanti
Itiajjhattaṁvākāyekāyānupassīviharatipe
evampikhobhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharati
Paṭikūlamanasikārapabbaṁniṭṭhitaṁ
1.5Kāyānupassanādhātumanasikārapabba
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhuimamevakāyaṁyathāṭhitaṁyathāpaṇihitaṁdhātusopaccavekkhati
atthiimasmiṁkāyepathavīdhātuāpodhātutejodhātuvāyodhātūti
Seyyathāpibhikkhavedakkhogoghātakovāgoghātakantevāsīvāgāviṁvadhitvācatumahāpathebilasovibhajitvānisinnoassa
Evamevakhobhikkhavebhikkhuimamevakāyaṁyathāṭhitaṁyathāpaṇihitaṁdhātusopaccavekkhati
atthiimasmiṁkāyepathavīdhātuāpodhātutejodhātuvāyodhātūti
Itiajjhattaṁvākāyekāyānupassīviharatipe
evampikhobhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharati
Dhātumanasikārapabbaṁniṭṭhitaṁ
1.6Kāyānupassanānavasivathikapabba
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhuseyyathāpipasseyyasarīraṁsivathikāyachaḍḍitaṁekāhamataṁvādvīhamataṁvātīhamataṁvāuddhumātakaṁvinīlakaṁvipubbakajātaṁ
Soimamevakāyaṁupasaṁharati
ayampikhokāyoevaṁdhammoevaṁbhāvīevaṁanatītoti
Itiajjhattaṁvākāyekāyānupassīviharatipe
evampikhobhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharati
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhuseyyathāpipasseyyasarīraṁsivathikāyachaḍḍitaṁkākehivākhajjamānaṁkulalehivākhajjamānaṁgijjhehivākhajjamānaṁkaṅkehivākhajjamānaṁsunakhehivākhajjamānaṁbyagghehivākhajjamānaṁdīpīhivākhajjamānaṁsiṅgālehivākhajjamānaṁvividhehivāpāṇakajātehikhajjamānaṁ
Soimamevakāyaṁupasaṁharati
ayampikhokāyoevaṁdhammoevaṁbhāvīevaṁanatītoti
Itiajjhattaṁvākāyekāyānupassīviharatipe
evampikhobhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharati
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhuseyyathāpipasseyyasarīraṁsivathikāyachaḍḍitaṁaṭṭhikasaṅkhalikaṁsamaṁsalohitaṁnhārusambandhaṁpe
Aṭṭhikasaṅkhalikaṁnimaṁsalohitamakkhitaṁnhārusambandhaṁpe
Aṭṭhikasaṅkhalikaṁapagatamaṁsalohitaṁnhārusambandhaṁpe
Aṭṭhikāniapagatasambandhānidisāvidisāvikkhittāniaññenahatthaṭṭhikaṁaññenapādaṭṭhikaṁaññenagopphakaṭṭhikaṁaññenajaṅghaṭṭhikaṁaññenaūruṭṭhikaṁaññenakaṭiṭṭhikaṁaññenaphāsukaṭṭhikaṁaññenapiṭṭhiṭṭhikaṁaññenakhandhaṭṭhikaṁaññenagīvaṭṭhikaṁaññenahanukaṭṭhikaṁaññenadantaṭṭhikaṁaññenasīsakaṭāhaṁ
Soimamevakāyaṁupasaṁharati
ayampikhokāyoevaṁdhammoevaṁbhāvīevaṁanatītoti
Itiajjhattaṁvākāyekāyānupassīviharatipe
evampikhobhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharati
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhuseyyathāpipasseyyasarīraṁsivathikāyachaḍḍitaṁaṭṭhikānisetānisaṅkhavaṇṇapaṭibhāgānipe
Aṭṭhikānipuñjakitāniterovassikānipe
Aṭṭhikānipūtīnicuṇṇakajātāni
Soimamevakāyaṁupasaṁharati
ayampikhokāyoevaṁdhammoevaṁbhāvīevaṁanatītoti
Itiajjhattaṁvākāyekāyānupassīviharatibahiddhāvākāyekāyānupassīviharatiajjhattabahiddhāvākāyekāyānupassīviharati
samudayadhammānupassīvākāyasmiṁviharativayadhammānupassīvākāyasmiṁviharatisamudayavayadhammānupassīvākāyasmiṁviharati
AtthikāyotivāpanassasatipaccupaṭṭhitāhotiYāvadevañāṇamattāyapaṭissatimattāyaanissitocaviharatinacakiñcilokeupādiyati
Evampikhobhikkhavebhikkhukāyekāyānupassīviharati
Navasivathikapabbaṁniṭṭhitaṁ
Cuddasakāyānupassanāniṭṭhitā
2Vedanānupassanā
Kathañcabhikkhavebhikkhuvedanāsuvedanānupassīviharati
Idhabhikkhavebhikkhusukhaṁvāvedanaṁvedayamānosukhaṁvedanaṁvedayāmītipajānāti
Dukkhaṁvāvedanaṁvedayamānodukkhaṁvedanaṁvedayāmītipajānāti
Adukkhamasukhaṁvāvedanaṁvedayamānoadukkhamasukhaṁvedanaṁvedayāmītipajānāti
Sāmisaṁvāsukhaṁvedanaṁvedayamānosāmisaṁsukhaṁvedanaṁvedayāmītipajānāti
Nirāmisaṁvāsukhaṁvedanaṁvedayamānonirāmisaṁsukhaṁvedanaṁvedayāmītipajānāti
Sāmisaṁvādukkhaṁvedanaṁvedayamānosāmisaṁdukkhaṁvedanaṁvedayāmītipajānāti
Nirāmisaṁvādukkhaṁvedanaṁvedayamānonirāmisaṁdukkhaṁvedanaṁvedayāmītipajānāti
Sāmisaṁvāadukkhamasukhaṁvedanaṁvedayamānosāmisaṁadukkhamasukhaṁvedanaṁvedayāmītipajānāti
Nirāmisaṁvāadukkhamasukhaṁvedanaṁvedayamānonirāmisaṁadukkhamasukhaṁvedanaṁvedayāmītipajānāti
Itiajjhattaṁvāvedanāsuvedanānupassīviharatibahiddhāvāvedanāsuvedanānupassīviharatiajjhattabahiddhāvāvedanāsuvedanānupassīviharati
samudayadhammānupassīvāvedanāsuviharativayadhammānupassīvāvedanāsuviharatisamudayavayadhammānupassīvāvedanāsuviharati
AtthivedanātivāpanassasatipaccupaṭṭhitāhotiYāvadevañāṇamattāyapaṭissatimattāyaanissitocaviharatinacakiñcilokeupādiyati
Evampikhobhikkhavebhikkhuvedanāsuvedanānupassīviharati
Vedanānupassanāniṭṭhitā
3Cittānupassanā
Kathañcabhikkhavebhikkhucittecittānupassīviharati
Idhabhikkhavebhikkhusarāgaṁvācittaṁsarāgaṁcittantipajānāti
Vītarāgaṁvācittaṁvītarāgaṁcittantipajānāti
Sadosaṁvācittaṁsadosaṁcittantipajānāti
Vītadosaṁvācittaṁvītadosaṁcittantipajānāti
Samohaṁvācittaṁsamohaṁcittantipajānāti
Vītamohaṁvācittaṁvītamohaṁcittantipajānāti
Saṅkhittaṁvācittaṁsaṅkhittaṁcittantipajānāti
Vikkhittaṁvācittaṁvikkhittaṁcittantipajānāti
Mahaggataṁvācittaṁmahaggataṁcittantipajānāti
Amahaggataṁvācittaṁamahaggataṁcittantipajānāti
Sauttaraṁvācittaṁsauttaraṁcittantipajānāti
Anuttaraṁvācittaṁanuttaraṁcittantipajānāti
Samāhitaṁvācittaṁsamāhitaṁcittantipajānāti
Asamāhitaṁvācittaṁasamāhitaṁcittantipajānāti
Vimuttaṁvācittaṁvimuttaṁcittantipajānāti
Avimuttaṁvācittaṁavimuttaṁcittantipajānāti
Itiajjhattaṁvācittecittānupassīviharatibahiddhāvācittecittānupassīviharatiajjhattabahiddhāvācittecittānupassīviharati
samudayadhammānupassīvācittasmiṁviharativayadhammānupassīvācittasmiṁviharatisamudayavayadhammānupassīvācittasmiṁviharati
AtthicittantivāpanassasatipaccupaṭṭhitāhotiYāvadevañāṇamattāyapaṭissatimattāyaanissitocaviharatinacakiñcilokeupādiyati
Evampikhobhikkhavebhikkhucittecittānupassīviharati
Cittānupassanāniṭṭhitā
4Dhammānupassanā
4.1Dhammānupassanānīvaraṇapabba
Kathañcabhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharati
Idhabhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatipañcasunīvaraṇesu
Kathañcapanabhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatipañcasunīvaraṇesu
Idhabhikkhavebhikkhusantaṁvāajjhattaṁkāmacchandaṁatthimeajjhattaṁkāmacchandotipajānātiasantaṁvāajjhattaṁkāmacchandaṁnatthimeajjhattaṁkāmacchandotipajānātiyathācaanuppannassakāmacchandassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassakāmacchandassapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnassakāmacchandassaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Santaṁvāajjhattaṁbyāpādaṁatthimeajjhattaṁbyāpādotipajānātiasantaṁvāajjhattaṁbyāpādaṁnatthimeajjhattaṁbyāpādotipajānātiyathācaanuppannassabyāpādassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassabyāpādassapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnassabyāpādassaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Santaṁvāajjhattaṁthinamiddhaṁatthimeajjhattaṁthinamiddhantipajānātiasantaṁvāajjhattaṁthinamiddhaṁnatthimeajjhattaṁthinamiddhantipajānātiyathācaanuppannassathinamiddhassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassathinamiddhassapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnassathinamiddhassaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Santaṁvāajjhattaṁuddhaccakukkuccaṁatthimeajjhattaṁuddhaccakukkuccantipajānātiasantaṁvāajjhattaṁuddhaccakukkuccaṁnatthimeajjhattaṁuddhaccakukkuccantipajānātiyathācaanuppannassauddhaccakukkuccassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassauddhaccakukkuccassapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnassauddhaccakukkuccassaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Santaṁvāajjhattaṁvicikicchaṁatthimeajjhattaṁvicikicchātipajānātiasantaṁvāajjhattaṁvicikicchaṁnatthimeajjhattaṁvicikicchātipajānātiyathācaanuppannāyavicikicchāyauppādohotitañcapajānātiyathācauppannāyavicikicchāyapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnāyavicikicchāyaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Itiajjhattaṁvādhammesudhammānupassīviharatibahiddhāvādhammesudhammānupassīviharatiajjhattabahiddhāvādhammesudhammānupassīviharati
samudayadhammānupassīvādhammesuviharativayadhammānupassīvādhammesuviharatisamudayavayadhammānupassīvādhammesuviharati
AtthidhammātivāpanassasatipaccupaṭṭhitāhotiYāvadevañāṇamattāyapaṭissatimattāyaanissitocaviharatinacakiñcilokeupādiyati
Evampikhobhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatipañcasunīvaraṇesu
Nīvaraṇapabbaṁniṭṭhitaṁ
4.2Dhammānupassanākhandhapabba
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatipañcasuupādānakkhandhesu
Kathañcapanabhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatipañcasuupādānakkhandhesu
Idhabhikkhavebhikkhu
itirūpaṁitirūpassasamudayoitirūpassaatthaṅgamo
itivedanāitivedanāyasamudayoitivedanāyaatthaṅgamo
itisaññāitisaññāyasamudayoitisaññāyaatthaṅgamo
itisaṅkhārāitisaṅkhārānaṁsamudayoitisaṅkhārānaṁatthaṅgamo
itiviññāṇaṁitiviññāṇassasamudayoitiviññāṇassaatthaṅgamoti
itiajjhattaṁvādhammesudhammānupassīviharatibahiddhāvādhammesudhammānupassīviharatiajjhattabahiddhāvādhammesudhammānupassīviharati
samudayadhammānupassīvādhammesuviharativayadhammānupassīvādhammesuviharatisamudayavayadhammānupassīvādhammesuviharati
AtthidhammātivāpanassasatipaccupaṭṭhitāhotiYāvadevañāṇamattāyapaṭissatimattāyaanissitocaviharatinacakiñcilokeupādiyati
Evampikhobhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatipañcasuupādānakkhandhesu
Khandhapabbaṁniṭṭhitaṁ
4.3Dhammānupassanāāyatanapabba
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatichasuajjhattikabāhiresuāyatanesu
Kathañcapanabhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatichasuajjhattikabāhiresuāyatanesu
Idhabhikkhavebhikkhucakkhuñcapajānātirūpecapajānātiyañcatadubhayaṁpaṭiccauppajjatisaṁyojanaṁtañcapajānātiyathācaanuppannassasaṁyojanassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassasaṁyojanassapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnassasaṁyojanassaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Sotañcapajānātisaddecapajānātiyañcatadubhayaṁpaṭiccauppajjatisaṁyojanaṁtañcapajānātiyathācaanuppannassasaṁyojanassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassasaṁyojanassapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnassasaṁyojanassaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Ghānañcapajānātigandhecapajānātiyañcatadubhayaṁpaṭiccauppajjatisaṁyojanaṁtañcapajānātiyathācaanuppannassasaṁyojanassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassasaṁyojanassapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnassasaṁyojanassaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Jivhañcapajānātirasecapajānātiyañcatadubhayaṁpaṭiccauppajjatisaṁyojanaṁtañcapajānātiyathācaanuppannassasaṁyojanassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassasaṁyojanassapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnassasaṁyojanassaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Kāyañcapajānātiphoṭṭhabbecapajānātiyañcatadubhayaṁpaṭiccauppajjatisaṁyojanaṁtañcapajānātiyathācaanuppannassasaṁyojanassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassasaṁyojanassapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnassasaṁyojanassaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Manañcapajānātidhammecapajānātiyañcatadubhayaṁpaṭiccauppajjatisaṁyojanaṁtañcapajānātiyathācaanuppannassasaṁyojanassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassasaṁyojanassapahānaṁhotitañcapajānātiyathācapahīnassasaṁyojanassaāyatiṁanuppādohotitañcapajānāti
Itiajjhattaṁvādhammesudhammānupassīviharatibahiddhāvādhammesudhammānupassīviharatiajjhattabahiddhāvādhammesudhammānupassīviharati
samudayadhammānupassīvādhammesuviharativayadhammānupassīvādhammesuviharatisamudayavayadhammānupassīvādhammesuviharati
AtthidhammātivāpanassasatipaccupaṭṭhitāhotiYāvadevañāṇamattāyapaṭissatimattāyaanissitocaviharatinacakiñcilokeupādiyati
Evampikhobhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatichasuajjhattikabāhiresuāyatanesu
Āyatanapabbaṁniṭṭhitaṁ
4.4Dhammānupassanābojjhaṅgapabba
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatisattasubojjhaṅgesu
Kathañcapanabhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatisattasubojjhaṅgesu
Idhabhikkhavebhikkhusantaṁvāajjhattaṁsatisambojjhaṅgaṁatthimeajjhattaṁsatisambojjhaṅgotipajānātiasantaṁvāajjhattaṁsatisambojjhaṅgaṁnatthimeajjhattaṁsatisambojjhaṅgotipajānātiyathācaanuppannassasatisambojjhaṅgassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassasatisambojjhaṅgassabhāvanāyapāripūrīhotitañcapajānāti
Santaṁvāajjhattaṁdhammavicayasambojjhaṅgaṁatthimeajjhattaṁdhammavicayasambojjhaṅgotipajānātiasantaṁvāajjhattaṁdhammavicayasambojjhaṅgaṁnatthimeajjhattaṁdhammavicayasambojjhaṅgotipajānātiyathācaanuppannassadhammavicayasambojjhaṅgassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassadhammavicayasambojjhaṅgassabhāvanāyapāripūrīhotitañcapajānāti
Santaṁvāajjhattaṁvīriyasambojjhaṅgaṁatthimeajjhattaṁvīriyasambojjhaṅgotipajānātiasantaṁvāajjhattaṁvīriyasambojjhaṅgaṁnatthimeajjhattaṁvīriyasambojjhaṅgotipajānātiyathācaanuppannassavīriyasambojjhaṅgassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassavīriyasambojjhaṅgassabhāvanāyapāripūrīhotitañcapajānāti
Santaṁvāajjhattaṁpītisambojjhaṅgaṁatthimeajjhattaṁpītisambojjhaṅgotipajānātiasantaṁvāajjhattaṁpītisambojjhaṅgaṁnatthimeajjhattaṁpītisambojjhaṅgotipajānātiyathācaanuppannassapītisambojjhaṅgassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassapītisambojjhaṅgassabhāvanāyapāripūrīhotitañcapajānāti
Santaṁvāajjhattaṁpassaddhisambojjhaṅgaṁatthimeajjhattaṁpassaddhisambojjhaṅgotipajānātiasantaṁvāajjhattaṁpassaddhisambojjhaṅgaṁnatthimeajjhattaṁpassaddhisambojjhaṅgotipajānātiyathācaanuppannassapassaddhisambojjhaṅgassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassapassaddhisambojjhaṅgassabhāvanāyapāripūrīhotitañcapajānāti
Santaṁvāajjhattaṁsamādhisambojjhaṅgaṁatthimeajjhattaṁsamādhisambojjhaṅgotipajānātiasantaṁvāajjhattaṁsamādhisambojjhaṅgaṁnatthimeajjhattaṁsamādhisambojjhaṅgotipajānātiyathācaanuppannassasamādhisambojjhaṅgassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassasamādhisambojjhaṅgassabhāvanāyapāripūrīhotitañcapajānāti
Santaṁvāajjhattaṁupekkhāsambojjhaṅgaṁatthimeajjhattaṁupekkhāsambojjhaṅgotipajānātiasantaṁvāajjhattaṁupekkhāsambojjhaṅgaṁnatthimeajjhattaṁupekkhāsambojjhaṅgotipajānātiyathācaanuppannassaupekkhāsambojjhaṅgassauppādohotitañcapajānātiyathācauppannassaupekkhāsambojjhaṅgassabhāvanāyapāripūrīhotitañcapajānāti
Itiajjhattaṁvādhammesudhammānupassīviharatibahiddhāvādhammesudhammānupassīviharatiajjhattabahiddhāvādhammesudhammānupassīviharati
samudayadhammānupassīvādhammesuviharativayadhammānupassīvādhammesuviharatisamudayavayadhammānupassīvādhammesuviharati
AtthidhammātivāpanassasatipaccupaṭṭhitāhotiYāvadevañāṇamattāyapaṭissatimattāyaanissitocaviharatinacakiñcilokeupādiyati
Evampikhobhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharatisattasubojjhaṅgesu
Bojjhaṅgapabbaṁniṭṭhitaṁ
4.5Dhammānupassanāsaccapabba
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharaticatūsuariyasaccesu
Kathañcapanabhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharaticatūsuariyasaccesu
Idhabhikkhavebhikkhuidaṁdukkhantiyathābhūtaṁpajānātiayaṁdukkhasamudayotiyathābhūtaṁpajānātiayaṁdukkhanirodhotiyathābhūtaṁpajānātiayaṁdukkhanirodhagāminīpaṭipadātiyathābhūtaṁpajānāti
Itiajjhattaṁvādhammesudhammānupassīviharatibahiddhāvādhammesudhammānupassīviharatiajjhattabahiddhāvādhammesudhammānupassīviharati
samudayadhammānupassīvādhammesuviharativayadhammānupassīvādhammesuviharatisamudayavayadhammānupassīvādhammesuviharati
AtthidhammātivāpanassasatipaccupaṭṭhitāhotiYāvadevañāṇamattāyapaṭissatimattāyaanissitocaviharatinacakiñcilokeupādiyati
Evampikhobhikkhavebhikkhudhammesudhammānupassīviharaticatūsuariyasaccesu
Saccapabbaṁniṭṭhitaṁ
Dhammānupassanāniṭṭhitā
Yohikocibhikkhaveimecattārosatipaṭṭhāneevaṁbhāveyyasattavassānitassadvinnaṁphalānaṁaññataraṁphalaṁpāṭikaṅkhaṁ
diṭṭhevadhammeaññāsativāupādiseseanāgāmitā
Tiṭṭhantubhikkhavesattavassāni
Yohikocibhikkhaveimecattārosatipaṭṭhāneevaṁbhāveyyachavassānipe
pañcavassāni
cattārivassāni
tīṇivassāni
dvevassāni
ekaṁvassaṁ
tiṭṭhatubhikkhaveekaṁvassaṁ
Yohikocibhikkhaveimecattārosatipaṭṭhāneevaṁbhāveyyasattamāsānitassadvinnaṁphalānaṁaññataraṁphalaṁpāṭikaṅkhaṁ
diṭṭhevadhammeaññāsativāupādiseseanāgāmitā
Tiṭṭhantubhikkhavesattamāsāni
Yohikocibhikkhaveimecattārosatipaṭṭhāneevaṁbhāveyyachamāsānipe
pañcamāsāni
cattārimāsāni
tīṇimāsāni
dvemāsāni
ekaṁmāsaṁ
aḍḍhamāsaṁ
tiṭṭhatubhikkhaveaḍḍhamāso
Yohikocibhikkhaveimecattārosatipaṭṭhāneevaṁbhāveyyasattāhaṁtassadvinnaṁphalānaṁaññataraṁphalaṁpāṭikaṅkhaṁ
diṭṭhevadhammeaññāsativāupādiseseanāgāmitāti
Ekāyanoayaṁbhikkhavemaggosattānaṁvisuddhiyāsokaparidevānaṁsamatikkamāyadukkhadomanassānaṁatthaṅgamāyañāyassaadhigamāyanibbānassasacchikiriyāyayadidaṁcattārosatipaṭṭhānāti
Itiyaṁtaṁvuttaṁidametaṁpaṭiccavuttanti
Idamavocabhagavā
Attamanātebhikkhūbhagavatobhāsitaṁabhinandunti
Satipaṭṭhānasuttaṁniṭṭhitaṁdasamaṁ
Mūlapariyāyavaggoniṭṭhitopaṭhamo
Tassuddānaṁ
Mūlasusaṁvaradhammadāyādā
Bheravānaṅgaṇākaṅkheyyavatthaṁ
Sallekhasammādiṭṭhisatipaṭṭhaṁ
Vaggavaroasamosusamatto
Chinese
開啟「Show word gloss」或「Show Āgama parallel」以顯示內容。
Study
本經為《中部》第十經，世尊在拘樓國劍磨瑟曇向比丘眾宣說四念處，開宗即定義此為眾生清淨、超越愁悲、消滅苦憂、親證涅槃的唯一道路。 全經以四大板塊展開。身隨觀含六節：入出息（覺知長短息、令身行平靜）、威儀（了知行住坐臥）、正知（一切動作以正知行事）、不淨作意（觀三十二部位不淨性）、四界作意、九塚間觀（從新屍膨脹至骨粉的九階段）。受隨觀辨別樂、苦、不苦不樂三受，各分世俗與出世間共九類。心隨觀了知十六種心態，含有無貪瞋癡、收縮散亂、入定與否、解脫與否。法隨觀分五節：五蓋（觀其有無及生滅捨斷）、五取蘊（觀色受想行識的集滅）、六內外處（觀根境結縛的生滅）、七覺支（觀其有無與修習圓滿）、四聖諦（如實了知苦集滅道）。 每節以觀內外、觀生滅、不依附、不執取收結。末段宣示：修習四念處七日乃至七年，可期阿羅漢果或不還果。
ekāyana 字根義為「一向前進之道」，非排他的「唯一」；與 magga（路）合用，強調此道直通目標，不迂迴。經首與經末對應呼應，構成全經框架。
每個念住節末固定以 ajjhatta／bahiddhā／ubhayaṃ（內／外／內外）三元，再疊加 samudaya／vaya 二元收攝，形成全經一貫的六重觀察公式。
sāmisa（有肉／世俗）對 nirāmisa（無肉／出世間）將樂、苦、不苦不樂三受各再一分，合計九受；是受隨觀獨有的細分層次。