Pāli
Evaṁmesutaṁ
ekaṁsamayaṁbhagavāsāvatthiyaṁviharatijetavaneanāthapiṇḍikassaārāme
Athakhosambahulābhikkhūpubbaṇhasamayaṁnivāsetvāpattacīvaramādāyasāvatthiṁpiṇḍāyapāvisiṁsu
Athakhotesaṁbhikkhūnaṁetadahosi
atippagokhotāvasāvatthiyaṁpiṇḍāyacarituṁ
yaṁnūnamayaṁyenaaññatitthiyānaṁparibbājakānaṁārāmotenupasaṅkameyyāmāti
Athakhotebhikkhūyenaaññatitthiyānaṁparibbājakānaṁārāmotenupasaṅkamiṁsuupasaṅkamitvātehiaññatitthiyehiparibbājakehisaddhiṁsammodiṁsu
sammodanīyaṁkathaṁsāraṇīyaṁvītisāretvāekamantaṁnisīdiṁsuEkamantaṁnisinnekhotebhikkhūteaññatitthiyāparibbājakāetadavocuṁ
samaṇoāvusogotamokāmānaṁpariññaṁpaññapetimayampikāmānaṁpariññaṁpaññapema
samaṇoāvusogotamorūpānaṁpariññaṁpaññapetimayampirūpānaṁpariññaṁpaññapema
samaṇoāvusogotamovedanānaṁpariññaṁpaññapetimayampivedanānaṁpariññaṁpaññapema
idhanoāvusokovisesokoadhippayāsokiṁnānākaraṇaṁsamaṇassavāgotamassaamhākaṁvā
yadidaṁdhammadesanāyavādhammadesanaṁanusāsaniyāvāanusāsaninti
Athakhotebhikkhūtesaṁaññatitthiyānaṁparibbājakānaṁbhāsitaṁnevaabhinandiṁsunappaṭikkosiṁsu
anabhinanditvāappaṭikkositvāuṭṭhāyāsanāpakkamiṁsu
bhagavatosantikeetassabhāsitassaatthaṁājānissāmāti
AthakhotebhikkhūsāvatthiyaṁpiṇḍāyacaritvāpacchābhattaṁpiṇḍapātapaṭikkantāyenabhagavātenupasaṅkamiṁsuupasaṅkamitvābhagavantaṁabhivādetvāekamantaṁnisīdiṁsuEkamantaṁnisinnākhotebhikkhūbhagavantaṁetadavocuṁ
idhamayaṁbhantepubbaṇhasamayaṁnivāsetvāpattacīvaramādāyasāvatthiṁpiṇḍāyapāvisimha
Tesaṁnobhanteamhākaṁetadahosi
atippagokhotāvasāvatthiyaṁpiṇḍāyacarituṁ
yaṁnūnamayaṁyenaaññatitthiyānaṁparibbājakānaṁārāmotenupasaṅkameyyāmāti
Athakhomayaṁbhanteyenaaññatitthiyānaṁparibbājakānaṁārāmotenupasaṅkamimhaupasaṅkamitvātehiaññatitthiyehiparibbājakehisaddhiṁsammodimha
sammodanīyaṁkathaṁsāraṇīyaṁvītisāretvāekamantaṁnisīdimhaEkamantaṁnisinnekhoamhebhanteteaññatitthiyāparibbājakāetadavocuṁ
samaṇoāvusogotamokāmānaṁpariññaṁpaññapetimayampikāmānaṁpariññaṁpaññapema
Samaṇoāvusogotamorūpānaṁpariññaṁpaññapetimayampirūpānaṁpariññaṁpaññapema
Samaṇoāvusogotamovedanānaṁpariññaṁpaññapetimayampivedanānaṁpariññaṁpaññapema
Idhanoāvusokovisesokoadhippayāsokiṁnānākaraṇaṁsamaṇassavāgotamassaamhākaṁvāyadidaṁdhammadesanāyavādhammadesanaṁanusāsaniyāvāanusāsaninti
Athakhomayaṁbhantetesaṁaññatitthiyānaṁparibbājakānaṁbhāsitaṁnevaabhinandimhanappaṭikkosimha
anabhinanditvāappaṭikkositvāuṭṭhāyāsanāpakkamimha
bhagavatosantikeetassabhāsitassaatthaṁājānissāmāti
Evaṁvādinobhikkhaveaññatitthiyāparibbājakāevamassuvacanīyā
kopanāvusokāmānaṁassādokoādīnavokiṁnissaraṇaṁ
Korūpānaṁassādokoādīnavokiṁnissaraṇaṁ
Kovedanānaṁassādokoādīnavokiṁnissaraṇanti
Evaṁpuṭṭhābhikkhaveaññatitthiyāparibbājakānacevasampāyissantiuttariñcavighātaṁāpajjissanti
Taṁkissahetu
Yathātaṁbhikkhaveavisayasmiṁ
Nāhaṁtaṁbhikkhavepassāmisadevakelokesamārakesabrahmakesassamaṇabrāhmaṇiyāpajāyasadevamanussāyayoimesaṁpañhānaṁveyyākaraṇenacittaṁārādheyyaaññatratathāgatenavātathāgatasāvakenavāitovāpanasutvā
Kocabhikkhavekāmānaṁassādo
Pañcimebhikkhavekāmaguṇā
Katamepañca
Cakkhuviññeyyārūpāiṭṭhākantāmanāpāpiyarūpākāmūpasaṁhitārajanīyā
sotaviññeyyāsaddāpe
ghānaviññeyyāgandhā
jivhāviññeyyārasā
kāyaviññeyyāphoṭṭhabbāiṭṭhākantāmanāpāpiyarūpākāmūpasaṁhitārajanīyā
imekhobhikkhavepañcakāmaguṇā
Yaṁkhobhikkhaveimepañcakāmaguṇepaṭiccauppajjatisukhaṁsomanassaṁayaṁkāmānaṁassādo
Kocabhikkhavekāmānaṁādīnavo
Idhabhikkhavekulaputtoyenasippaṭṭhānenajīvikaṁkappeti
yadimuddāyayadigaṇanāyayadisaṅkhānenayadikasiyāyadivaṇijjāyayadigorakkhenayadiissatthenayadirājaporisenayadisippaññatarena
sītassapurakkhatouṇhassapurakkhatoḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehirissamānokhuppipāsāyamīyamāno
ayampibhikkhavekāmānaṁādīnavosandiṭṭhikodukkhakkhandhokāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetu
Tassacebhikkhavekulaputtassaevaṁuṭṭhahatoghaṭatovāyamatotebhogānābhinipphajjanti
Sosocatikilamatiparidevatiurattāḷiṁkandatisammohaṁāpajjati
moghaṁvatameuṭṭhānaṁaphalovatamevāyāmoti
Ayampibhikkhavekāmānaṁādīnavosandiṭṭhikodukkhakkhandhokāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetu
Tassacebhikkhavekulaputtassaevaṁuṭṭhahatoghaṭatovāyamatotebhogāabhinipphajjanti
Sotesaṁbhogānaṁārakkhādhikaraṇaṁdukkhaṁdomanassaṁpaṭisaṁvedeti
kintimebhogenevarājānohareyyuṁnacorāhareyyuṁnaaggidaheyyanaudakaṁvaheyyanaappiyādāyādāhareyyunti
Tassaevaṁārakkhatogopayatotebhogerājānovāharanticorāvāharantiaggivādahatiudakaṁvāvahatiappiyāvādāyādāharanti
Sosocatikilamatiparidevatiurattāḷiṁkandatisammohaṁāpajjati
yampimeahositampinonatthīti
Ayampibhikkhavekāmānaṁādīnavosandiṭṭhikodukkhakkhandhokāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetu
Punacaparaṁbhikkhavekāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevaheturājānopirājūhivivadantikhattiyāpikhattiyehivivadantibrāhmaṇāpibrāhmaṇehivivadantigahapatīpigahapatīhivivadantimātāpiputtenavivadatiputtopimātarāvivadatipitāpiputtenavivadatiputtopipitarāvivadatibhātāpibhātarāvivadatibhātāpibhaginiyāvivadatibhaginīpibhātarāvivadatisahāyopisahāyenavivadati
Tetatthakalahaviggahavivādāpannāaññamaññaṁpāṇīhipiupakkamantileḍḍūhipiupakkamantidaṇḍehipiupakkamantisatthehipiupakkamanti
Tetatthamaraṇampinigacchantimaraṇamattampidukkhaṁ
Ayampibhikkhavekāmānaṁādīnavosandiṭṭhikodukkhakkhandhokāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetu
Punacaparaṁbhikkhavekāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetuasicammaṁgahetvādhanukalāpaṁsannayhitvāubhatobyūḷhaṁsaṅgāmaṁpakkhandantiusūsupikhippamānesusattīsupikhippamānāsuasīsupivijjotalantesu
Tetatthausūhipivijjhantisattiyāpivijjhantiasināpisīsaṁchindanti
Tetatthamaraṇampinigacchantimaraṇamattampidukkhaṁ
Ayampibhikkhavekāmānaṁādīnavosandiṭṭhikodukkhakkhandhokāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetu
Punacaparaṁbhikkhavekāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetuasicammaṁgahetvādhanukalāpaṁsannayhitvāaddāvalepanāupakāriyopakkhandantiusūsupikhippamānesusattīsupikhippamānāsuasīsupivijjotalantesu
Tetatthausūhipivijjhantisattiyāpivijjhantichakaṇakāyapiosiñcantiabhivaggenapiomaddantiasināpisīsaṁchindanti
Tetatthamaraṇampinigacchantimaraṇamattampidukkhaṁ
Ayampibhikkhavekāmānaṁādīnavosandiṭṭhikodukkhakkhandhokāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetu
Punacaparaṁbhikkhavekāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetusandhimpichindantinillopampiharantiekāgārikampikarontiparipanthepitiṭṭhantiparadārampigacchanti
Tamenaṁrājānogahetvāvividhākammakāraṇākārenti
kasāhipitāḷentivettehipitāḷentiaḍḍhadaṇḍakehipitāḷentihatthampichindantipādampichindantihatthapādampichindantikaṇṇampichindantināsampichindantikaṇṇanāsampichindantibilaṅgathālikampikarontisaṅkhamuṇḍikampikarontirāhumukhampikarontijotimālikampikarontihatthapajjotikampikarontierakavattikampikaronticīrakavāsikampikarontieṇeyyakampikarontibaḷisamaṁsikampikarontikahāpaṇikampikarontikhārāpatacchikampikarontipalighaparivattikampikarontipalālapīṭhakampikarontitattenapitelenaosiñcantisunakhehipikhādāpentijīvantampisūleuttāsentiasināpisīsaṁchindanti
Tetatthamaraṇampinigacchantimaraṇamattampidukkhaṁ
Ayampibhikkhavekāmānaṁādīnavosandiṭṭhikodukkhakkhandhokāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetu
Punacaparaṁbhikkhavekāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetukāyenaduccaritaṁcarantivācāyaduccaritaṁcarantimanasāduccaritaṁcaranti
Tekāyenaduccaritaṁcaritvāvācāyaduccaritaṁcaritvāmanasāduccaritaṁcaritvākāyassabhedāparaṁmaraṇāapāyaṁduggatiṁvinipātaṁnirayaṁupapajjanti
Ayampibhikkhavekāmānaṁādīnavosamparāyikodukkhakkhandhokāmahetukāmanidānaṁkāmādhikaraṇaṁkāmānamevahetu
Kiñcabhikkhavekāmānaṁnissaraṇaṁ
Yokhobhikkhavekāmesuchandarāgavinayochandarāgappahānaṁidaṁkāmānaṁnissaraṇaṁ
Yehikecibhikkhavesamaṇāvābrāhmaṇāvāevaṁkāmānaṁassādañcaassādatoādīnavañcaādīnavatonissaraṇañcanissaraṇatoyathābhūtaṁnappajānantitevatasāmaṁvākāmeparijānissantiparaṁvātathattāyasamādapessantiyathāpaṭipannokāmeparijānissatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Yecakhokecibhikkhavesamaṇāvābrāhmaṇāvāevaṁkāmānaṁassādañcaassādatoādīnavañcaādīnavatonissaraṇañcanissaraṇatoyathābhūtaṁpajānantitevatasāmaṁvākāmeparijānissantiparaṁvātathattāyasamādapessantiyathāpaṭipannokāmeparijānissatītiṭhānametaṁvijjati
Kocabhikkhaverūpānaṁassādo
Seyyathāpibhikkhavekhattiyakaññāvābrāhmaṇakaññāvāgahapatikaññāvāpannarasavassuddesikāvāsoḷasavassuddesikāvānātidīghānātirassānātikisānātithūlānātikāḷīnāccodātāparamāsābhikkhavetasmiṁsamayesubhāvaṇṇanibhāti
Evaṁbhante
Yaṁkhobhikkhavesubhaṁvaṇṇanibhaṁpaṭiccauppajjatisukhaṁsomanassaṁ
ayaṁrūpānaṁassādo
Kocabhikkhaverūpānaṁādīnavo
Idhabhikkhavetamevabhaginiṁpasseyyaaparenasamayenaāsītikaṁvānāvutikaṁvāvassasatikaṁvājātiyājiṇṇaṁgopānasivaṅkaṁbhoggaṁdaṇḍaparāyanaṁpavedhamānaṁgacchantiṁāturaṁgatayobbanaṁkhaṇḍadantaṁpalitakesaṁvilūnaṁkhalitasiraṁvalinaṁtilakāhatagattaṁ
Taṁkiṁmaññathabhikkhave
yāpurimāsubhāvaṇṇanibhāsāantarahitāādīnavopātubhūtoti
Evaṁbhante
Ayampibhikkhaverūpānaṁādīnavo
Punacaparaṁbhikkhavetamevabhaginiṁpasseyyaābādhikaṁdukkhitaṁbāḷhagilānaṁsakemuttakarīsepalipannaṁsemānaṁaññehivuṭṭhāpiyamānaṁaññehisaṁvesiyamānaṁ
Taṁkiṁmaññathabhikkhave
yāpurimāsubhāvaṇṇanibhāsāantarahitāādīnavopātubhūtoti
Evaṁbhante
Ayampibhikkhaverūpānaṁādīnavo
Punacaparaṁbhikkhavetamevabhaginiṁpasseyyasarīraṁsivathikāyachaḍḍitaṁ
ekāhamataṁvādvīhamataṁvātīhamataṁvāuddhumātakaṁvinīlakaṁvipubbakajātaṁ
Taṁkiṁmaññathabhikkhave
yāpurimāsubhāvaṇṇanibhāsāantarahitāādīnavopātubhūtoti
Evaṁbhante
Ayampibhikkhaverūpānaṁādīnavo
Punacaparaṁbhikkhavetamevabhaginiṁpasseyyasarīraṁsivathikāyachaḍḍitaṁ
kākehivākhajjamānaṁkulalehivākhajjamānaṁgijjhehivākhajjamānaṁkaṅkehivākhajjamānaṁsunakhehivākhajjamānaṁbyagghehivākhajjamānaṁdīpīhivākhajjamānaṁsiṅgālehivākhajjamānaṁvividhehivāpāṇakajātehikhajjamānaṁ
Taṁkiṁmaññathabhikkhaveyāpurimāsubhāvaṇṇanibhāsāantarahitāādīnavopātubhūtoti
Evaṁbhante
Ayampibhikkhaverūpānaṁādīnavo
Punacaparaṁbhikkhavetamevabhaginiṁpasseyyasarīraṁsivathikāyachaḍḍitaṁ
aṭṭhikasaṅkhalikaṁsamaṁsalohitaṁnhārusambandhaṁaṭṭhikasaṅkhalikaṁnimaṁsalohitamakkhitaṁnhārusambandhaṁaṭṭhikasaṅkhalikaṁapagatamaṁsalohitaṁnhārusambandhaṁaṭṭhikāniapagatasambandhānidisāvidisāvikkhittāni
aññenahatthaṭṭhikaṁaññenapādaṭṭhikaṁaññenagopphakaṭṭhikaṁaññenajaṅghaṭṭhikaṁaññenaūruṭṭhikaṁaññenakaṭiṭṭhikaṁaññenaphāsukaṭṭhikaṁaññenapiṭṭhiṭṭhikaṁaññenakhandhaṭṭhikaṁaññenagīvaṭṭhikaṁaññenahanukaṭṭhikaṁaññenadantaṭṭhikaṁaññenasīsakaṭāhaṁ
Taṁkiṁmaññathabhikkhaveyāpurimāsubhāvaṇṇanibhāsāantarahitāādīnavopātubhūtoti
Evaṁbhante
Ayampibhikkhaverūpānaṁādīnavo
Punacaparaṁbhikkhavetamevabhaginiṁpasseyyasarīraṁsivathikāyachaḍḍitaṁ
aṭṭhikānisetānisaṅkhavaṇṇapaṭibhāgāniaṭṭhikānipuñjakitāniterovassikāniaṭṭhikānipūtīnicuṇṇakajātāni
Taṁkiṁmaññathabhikkhave
yāpurimāsubhāvaṇṇanibhāsāantarahitāādīnavopātubhūtoti
Evaṁbhante
Ayampibhikkhaverūpānaṁādīnavo
Kiñcabhikkhaverūpānaṁnissaraṇaṁ
Yobhikkhaverūpesuchandarāgavinayochandarāgappahānaṁidaṁrūpānaṁnissaraṇaṁ
Yehikecibhikkhavesamaṇāvābrāhmaṇāvāevaṁrūpānaṁassādañcaassādatoādīnavañcaādīnavatonissaraṇañcanissaraṇatoyathābhūtaṁnappajānantitevatasāmaṁvārūpeparijānissantiparaṁvātathattāyasamādapessantiyathāpaṭipannorūpeparijānissatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Yecakhokecibhikkhavesamaṇāvābrāhmaṇāvāevaṁrūpānaṁassādañcaassādatoādīnavañcaādīnavatonissaraṇañcanissaraṇatoyathābhūtaṁpajānantitevatasāmaṁvārūpeparijānissantiparaṁvātathattāyasamādapessantiyathāpaṭipannorūpeparijānissatītiṭhānametaṁvijjati
Kocabhikkhavevedanānaṁassādo
Idhabhikkhavebhikkhuviviccevakāmehiviviccaakusalehidhammehisavitakkaṁsavicāraṁvivekajaṁpītisukhaṁpaṭhamaṁjhānaṁupasampajjaviharati
Yasmiṁsamayebhikkhavebhikkhuviviccevakāmehiviviccaakusalehidhammehisavitakkaṁsavicāraṁvivekajaṁpītisukhaṁpaṭhamaṁjhānaṁupasampajjaviharatinevatasmiṁsamayeattabyābādhāyapicetetinaparabyābādhāyapicetetinaubhayabyābādhāyapiceteti
abyābajjhaṁyevatasmiṁsamayevedanaṁvedeti
Abyābajjhaparamāhaṁbhikkhavevedanānaṁassādaṁvadāmi
Punacaparaṁbhikkhavebhikkhuvitakkavicārānaṁvūpasamāajjhattaṁsampasādanaṁcetasoekodibhāvaṁavitakkaṁavicāraṁsamādhijaṁpītisukhaṁdutiyaṁjhānaṁupasampajjaviharatipe
yasmiṁsamayebhikkhavebhikkhupītiyācavirāgāupekkhakocaviharatisatocasampajānosukhañcakāyenapaṭisaṁvedetiyaṁtaṁariyāācikkhantiupekkhakosatimāsukhavihārītitatiyaṁjhānaṁupasampajjaviharatipe
yasmiṁsamayebhikkhavebhikkhusukhassacapahānādukkhassacapahānāpubbevasomanassadomanassānaṁatthaṅgamāadukkhamasukhaṁupekkhāsatipārisuddhiṁcatutthaṁjhānaṁupasampajjaviharatinevatasmiṁsamayeattabyābādhāyapicetetinaparabyābādhāyapicetetinaubhayabyābādhāyapiceteti
abyābajjhaṁyevatasmiṁsamayevedanaṁvedeti
Abyābajjhaparamāhaṁbhikkhavevedanānaṁassādaṁvadāmi
Kocabhikkhavevedanānaṁādīnavo
Yaṁbhikkhavevedanāaniccādukkhāvipariṇāmadhammāayaṁvedanānaṁādīnavo
Kiñcabhikkhavevedanānaṁnissaraṇaṁ
Yobhikkhavevedanāsuchandarāgavinayochandarāgappahānaṁidaṁvedanānaṁnissaraṇaṁ
Yehikecibhikkhavesamaṇāvābrāhmaṇāvāevaṁvedanānaṁassādañcaassādatoādīnavañcaādīnavatonissaraṇañcanissaraṇatoyathābhūtaṁnappajānantitevatasāmaṁvāvedanaṁparijānissantiparaṁvātathattāyasamādapessantiyathāpaṭipannovedanaṁparijānissatītinetaṁṭhānaṁvijjati
Yecakhokecibhikkhavesamaṇāvābrāhmaṇāvāevaṁvedanānaṁassādañcaassādatoādīnavañcaādīnavatonissaraṇañcanissaraṇatoyathābhūtaṁpajānantitevatasāmaṁvāvedanaṁparijānissantiparaṁvātathattāyasamādapessantiyathāpaṭipannovedanaṁparijānissatītiṭhānametaṁvijjatīti
Idamavocabhagavā
Attamanātebhikkhūbhagavatobhāsitaṁabhinandunti
Mahādukkhakkhandhasuttaṁniṭṭhitaṁtatiyaṁ
Chinese
Study
本經以比丘托缽前造訪外道為緣起。外道稱沙門喬達摩宣說欲、色、受的遍知,我等亦然,有何差異?比丘無以應答,返報世尊。世尊指出,應反問外道:諸欲、色、受各自的樂味、過患與出離是什麼?彼等必無以作答;唯如來或聲聞弟子方能如實了知。 全經開展三組樂味—過患—出離分析。諸欲:樂味為五欲功德所生之樂,過患從謀生苦、紛爭到戰爭、刑罰及惡業墮落,出離為調伏欲貪。諸色:樂味為美麗光彩,過患以同一女子歷衰老、病苦、死後腐化乃至白骨消散展示,出離為捨斷欲貪。諸受:樂味為四禪中無損惱之受,過患為受的無常、苦、變易性,出離亦為欲貪捨斷。每組均以不如實了知三者則無法自知或引導他人了知作結。
世尊以「樂味為何、過患為何、出離為何」三問區別於外道;唯如實了知此三,方能完全遍知欲、色、受,並引導他人同樣達到遍知。
欲的過患分「現世可見(sandiṭṭhika)」與「後世(samparāyika)」兩層:前者涵蓋謀生之苦、家族爭鬥乃至刑罰戰禍;後者指以身語意惡行後墮入惡趣。
世尊將受(vedanā)的樂味定義為禪那(jhāna)中所體驗的無損惱受(abyābajjha vedanā),非世間五欲之樂;受的過患則是其無常、苦、變易之性。