Ākaṅkheyyasutta中部・願經

Pāli

Evaṁmesutaṁ

ekaṁsamayaṁbhagavāsāvatthiyaṁviharatijetavaneanāthapiṇḍikassaārāme

Tatrakhobhagavābhikkhūāmantesi

bhikkhavoti

Bhadantetitebhikkhūbhagavatopaccassosuṁ

Bhagavāetadavoca

Sampannasīlābhikkhaveviharathasampannapātimokkhāpātimokkhasaṁvarasaṁvutāviharathaācāragocarasampannāaṇumattesuvajjesubhayadassāvinosamādāyasikkhathasikkhāpadesu

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhusabrahmacārīnaṁpiyocaassaṁmanāpocagarucabhāvanīyotisīlesvevassaparipūrakārīajjhattaṁcetosamathamanuyuttoanirākatajjhānovipassanāyasamannāgatobrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhulābhīassaṁcīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānantisīlesvevassaparipūrakārīajjhattaṁcetosamathamanuyuttoanirākatajjhānovipassanāyasamannāgatobrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhuyesāhaṁcīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁparibhuñjāmitesaṁtekārāmahapphalāassumahānisaṁsātisīlesvevassaparipūrakārīajjhattaṁcetosamathamanuyuttoanirākatajjhānovipassanāyasamannāgatobrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhuyemaṁñātīsālohitāpetākālaṅkatāpasannacittāanussarantitesaṁtaṁmahapphalaṁassamahānisaṁsantisīlesvevassaparipūrakārīajjhattaṁcetosamathamanuyuttoanirākatajjhānovipassanāyasamannāgatobrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhuaratiratisahoassaṁnacamaṁaratisaheyyauppannaṁaratiṁabhibhuyyaabhibhuyyavihareyyantisīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhubhayabheravasahoassaṁnacamaṁbhayabheravaṁsaheyyauppannaṁbhayabheravaṁabhibhuyyaabhibhuyyavihareyyantisīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhucatunnaṁjhānānaṁābhicetasikānaṁdiṭṭhadhammasukhavihārānaṁnikāmalābhīassaṁakicchalābhīakasiralābhītisīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhuyetesantāvimokkhāatikkammarūpeāruppātekāyenaphusitvāvihareyyantisīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhutiṇṇaṁsaṁyojanānaṁparikkhayāsotāpannoassaṁavinipātadhammoniyatosambodhiparāyaṇotisīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhutiṇṇaṁsaṁyojanānaṁparikkhayārāgadosamohānaṁtanuttāsakadāgāmīassaṁsakidevaimaṁlokaṁāgantvādukkhassantaṁkareyyantisīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhupañcannaṁorambhāgiyānaṁsaṁyojanānaṁparikkhayāopapātikoassaṁtatthaparinibbāyīanāvattidhammotasmālokātisīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhuanekavihitaṁiddhividhaṁpaccanubhaveyyaṁekopihutvābahudhāassaṁbahudhāpihutvāekoassaṁāvibhāvaṁtirobhāvaṁtirokuṭṭaṁtiropākāraṁtiropabbataṁasajjamānogaccheyyaṁseyyathāpiākāsepathaviyāpiummujjanimujjaṁkareyyaṁseyyathāpiudakeudakepiabhijjamānegaccheyyaṁseyyathāpipathaviyaṁākāsepipallaṅkenakameyyaṁseyyathāpipakkhīsakuṇoimepicandimasūriyeevaṁmahiddhikeevaṁmahānubhāvepāṇināparāmaseyyaṁparimajjeyyaṁyāvabrahmalokāpikāyenavasaṁvatteyyantisīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhudibbāyasotadhātuyāvisuddhāyaatikkantamānusikāyaubhosaddesuṇeyyaṁdibbecamānusecayedūresantiketisīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhuparasattānaṁparapuggalānaṁcetasācetopariccapajāneyyaṁ

sarāgaṁcittaṁsarāgaṁcittantipajāneyyaṁ

vītarāgaṁcittaṁvītarāgaṁcittantipajāneyyaṁ

sadosaṁcittaṁsadosaṁcittantipajāneyyaṁ

vītadosaṁcittaṁvītadosaṁcittantipajāneyyaṁ

samohaṁcittaṁsamohaṁcittantipajāneyyaṁ

vītamohaṁcittaṁvītamohaṁcittantipajāneyyaṁ

saṅkhittaṁcittaṁsaṅkhittaṁcittantipajāneyyaṁ

vikkhittaṁcittaṁvikkhittaṁcittantipajāneyyaṁ

mahaggataṁcittaṁmahaggataṁcittantipajāneyyaṁ

amahaggataṁcittaṁamahaggataṁcittantipajāneyyaṁ

sauttaraṁcittaṁsauttaraṁcittantipajāneyyaṁ

anuttaraṁcittaṁanuttaraṁcittantipajāneyyaṁ

samāhitaṁcittaṁsamāhitaṁcittantipajāneyyaṁ

asamāhitaṁcittaṁasamāhitaṁcittantipajāneyyaṁ

vimuttaṁcittaṁvimuttaṁcittantipajāneyyaṁ

avimuttaṁcittaṁavimuttaṁcittantipajāneyyanti

sīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

ĀkaṅkheyyacebhikkhavebhikkhuanekavihitaṁpubbenivāsaṁanussareyyaṁseyyathidaṁekampijātiṁdvepijātiyotissopijātiyocatassopijātiyopañcapijātiyodasapijātiyovīsampijātiyotiṁsampijātiyocattālīsampijātiyopaññāsampijātiyojātisatampijātisahassampijātisatasahassampianekepisaṁvaṭṭakappeanekepivivaṭṭakappeanekepisaṁvaṭṭavivaṭṭakappeamutrāsiṁevaṁnāmoevaṅgottoevaṁvaṇṇoevamāhāroevaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedīevamāyupariyantosotatocutoamutraudapādiṁtatrāpāsiṁevaṁnāmoevaṅgottoevaṁvaṇṇoevamāhāroevaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedīevamāyupariyantosotatocutoidhūpapannotiItisākāraṁsauddesaṁanekavihitaṁpubbenivāsaṁanussareyyanti

sīlesvevassaparipūrakārīpebrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhudibbenacakkhunāvisuddhenaatikkantamānusakenasattepasseyyaṁcavamāneupapajjamānehīnepaṇītesuvaṇṇedubbaṇṇesugateduggateyathākammūpagesattepajāneyyaṁimevatabhontosattākāyaduccaritenasamannāgatāvacīduccaritenasamannāgatāmanoduccaritenasamannāgatāariyānaṁupavādakāmicchādiṭṭhikāmicchādiṭṭhikammasamādānātekāyassabhedāparaṁmaraṇāapāyaṁduggatiṁvinipātaṁnirayaṁupapannāimepanabhontosattākāyasucaritenasamannāgatāvacīsucaritenasamannāgatāmanosucaritenasamannāgatāariyānaṁanupavādakāsammādiṭṭhikāsammādiṭṭhikammasamādānātekāyassabhedāparaṁmaraṇāsugatiṁsaggaṁlokaṁupapannātiitidibbenacakkhunāvisuddhenaatikkantamānusakenasattepasseyyaṁcavamāneupapajjamānehīnepaṇītesuvaṇṇedubbaṇṇesugateduggateyathākammūpagesattepajāneyyanti

sīlesvevassaparipūrakārīajjhattaṁcetosamathamanuyuttoanirākatajjhānovipassanāyasamannāgatobrūhetāsuññāgārānaṁ

Ākaṅkheyyacebhikkhavebhikkhuāsavānaṁkhayāanāsavaṁcetovimuttiṁpaññāvimuttiṁdiṭṭhevadhammesayaṁabhiññāsacchikatvāupasampajjavihareyyanti

sīlesvevassaparipūrakārīajjhattaṁcetosamathamanuyuttoanirākatajjhānovipassanāyasamannāgatobrūhetāsuññāgārānaṁ

Sampannasīlābhikkhaveviharathasampannapātimokkhāpātimokkhasaṁvarasaṁvutāviharathaācāragocarasampannāaṇumattesuvajjesubhayadassāvinosamādāyasikkhathasikkhāpadesūti

itiyaṁtaṁvuttaṁidametaṁpaṭiccavuttanti

Idamavocabhagavā

Attamanātebhikkhūbhagavatobhāsitaṁabhinandunti

Ākaṅkheyyasuttaṁniṭṭhitaṁchaṭṭhaṁ

Chinese

AI如是我聞。
AI一時,世尊住在舍衛城祇陀林給孤獨長者的園林中。
This passage also appears in2 seg. 一切漏經法之繼承人經布喻經師子吼小經心荒蕪經
AI於彼處,世尊確實呼喚了比丘們。
AI(說:)「比丘們!」
AI「尊者!」那些比丘們回應了世尊。
AI世尊說了這些話:
AI「比丘們,你們要具足戒行而住,具足波羅提木叉而住,以波羅提木叉律儀守護而住,具足行儀與行境,對最微細的(過失)亦見其危險,受持並學習學處。」
AI「比丘們,若比丘希望(成為)諸梵行同伴所愛、所喜、所尊重、所崇敬者,彼應於戒中圓滿實踐,致力於內心的止,不廢棄禪修,具足觀,修習空閑處。」
AI「比丘們,若比丘希望能(有所)獲得……彼應於戒中圓滿實踐,致力於內心的止,不廢棄禪修,具足觀,修習空閑處。」
AI「比丘們,若比丘希望:『願我所受用的衣、缽食、住所、病緣醫藥資具,對那些(施者而言)大果、大利益』,彼應於戒中圓滿實踐,致力於內心的止,不廢棄禪修,具足觀,修習空閑處。」
AI諸比丘,若比丘有此願:『願那些心懷信念、憶念我的已逝親族血親,能獲得大果報。』彼應圓滿持戒,內在致力於心之止,不廢棄禪,具足觀,修習空閒處。
AI諸比丘,若比丘有此願:『願我成為能克服不樂與樂欲者,令已生起的不樂不能克服我,願我超越不樂。』彼應圓滿持戒……修習空閒處。
AI諸比丘,若比丘有此願:『願我成為能克服恐懼與驚怖者,令已生起的恐懼驚怖不能克服我,願我超越恐懼驚怖。』彼應圓滿持戒……修習空閒處。
AI諸比丘,若比丘有此願:『願我能隨意、不費力、不艱難地獲得四禪——勝心之現法樂住。』彼應圓滿持戒……修習空閒處。
AI諸比丘,若比丘有此願:『願我以身觸及那些寂靜的解脫——超越色而進入的無色諸解脫。』彼應圓滿持戒……修習空閒處。
AI諸比丘,若比丘有此願:『願我因三結盡而成為預流者,不墮惡趣,決定趣向正覺。』彼應圓滿持戒……修習空閒處。
AI諸比丘,若比丘有此願:『願我因三結盡、貪瞋癡薄弱,成為一來者,僅再來此世一次,即作苦的終盡。』彼應圓滿持戒……修習空閒處。
AI諸比丘,若比丘有此願:『願我因五下分結盡,化生於彼處,在彼般涅槃,不從彼世界返回。』彼應圓滿持戒……修習空閒處。
AI諸比丘,若比丘有此願:『願我能顯現種種神通——由一化多、由多化一,顯現、消隱,無礙穿越牆壁、城壘、山岳如行虛空;在大地中出沒如行水中;在水面行走不破水面如在地面行走;在虛空中以跏趺坐飛行如有翼之鳥;以手觸摸如此大神力大威力的月與日;乃至以身住於梵天界。』彼應圓滿持戒……修習空閒處。
AI諸比丘,若比丘有此願:『願我以清淨、超越人類的天耳界,聽聞遠處與近處的天界與人間兩種聲音。』彼應圓滿持戒……修習空閒處。
AI諸比丘,若比丘願以心遍覆他有情、他個人之心而了知:
AI有貪之心,願了知為『有貪之心』;
AI離貪之心,願了知為『離貪之心』;
AI有瞋之心,願了知為『有瞋之心』;
AI離瞋之心,願了知為『離瞋之心』;
AI有癡之心,願了知為『有癡之心』;
AI離癡之心,願了知為『離癡之心』;
AI收攝之心,願了知為『收攝之心』;
AI散亂之心,願了知為『散亂之心』;
AI廣大之心,願了知為『廣大之心』;
AI或(對於)未廣大的心,願我了知(其為)未廣大的心。
AI或(對於)有上(可被超越)的心,願我了知(其為)有上的心。
AI或(對於)無上的心,願我了知(其為)無上的心。
AI或(對於)已入定的心,願我了知(其為)已入定的心。
AI或(對於)未入定的心,願我了知(其為)未入定的心。
AI或(對於)已解脫的心,願我了知(其為)已解脫的心。
AI或(對於)未解脫的心,了知(其為)未解脫的心——如是。
AI(他)應在戒律中圓滿修習……(應為)空曠住所的修習者。
AI諸比丘,若比丘欲憶念種種前世——亦即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十萬生,乃至無數成劫、無數壞劫、無數成壞劫——(得如是憶念:)『我曾在彼處,名如此、族姓如此、相貌如此、飲食如此、感受如此苦樂、壽命期限如此;他從彼處死去,生於另一處;在那裡亦名如此、族姓如此、相貌如此、飲食如此、感受如此苦樂、壽命期限如此;他從彼處死去,生於此世。』如是連同相貌、詳盡地憶念種種前世——
AI(他)應在戒律中圓滿修習……(應為)空曠住所的修習者。
AI諸比丘,若比丘願望:「願我以清淨、超越人類的天眼,見眾生死去與再生——卑下的、殊勝的、外貌美好的、醜陋的、善趣的、惡趣的——願我了知依業趣行的眾生:『哦,這些尊者眾生,具足身惡行、語惡行、意惡行,誹謗聖者,持邪見,執取邪見業行;彼等身壞命終後投生於惡趣、墮落處、地獄。而這些尊者眾生,具足身善行、語善行、意善行,不誹謗聖者,持正見,執取正見業行;彼等身壞命終後投生於善趣、天界。』」——以清淨、超越人類的天眼見眾生死去與再生……。
AI(則)應於戒中圓滿修習,於內致力於心之止(寂靜),不捨棄禪定,具足觀法,並修習(住於)空閒處。
AI諸比丘,若比丘願望:「願我以諸漏滅盡,即於現法中,自己以直接智親自體證,達到無漏的心解脫與慧解脫。」
AI(則)應於戒中圓滿修習,於內致力於心之止(寂靜),不捨棄禪定,具足觀法,並修習(住於)空閒處。
AI諸比丘,汝等應具足戒而住,具足波羅提木叉而住,以波羅提木叉律儀自制而住,具足行儀與所行處,見微細過失之危,受持(學處)而學。
AI如是,凡所說之事,乃緣此而說。
AI世尊說了此(法)。
AI彼等比丘對世尊所說(法)心生歡喜。
AI《願望經》第六畢。

Study

AIChapter summary

本經為世尊在舍衛城祇陀林向比丘眾說法。全文以「具足戒行而住」為首尾框架,中段以「若比丘願望……」為結構公式,依次列舉十六類情境:從受同伴敬愛、獲取四資具、回向施主功德、超克不樂與恐懼,到獲得四禪、無色界解脫、證入流果、一來、不還,乃至神足、天耳、他心、宿命、天眼諸通,直至漏盡解脫。每一願望之後皆接同一處方:於戒中圓滿修習、致力於內心之止、不廢棄禪、具足觀、修習空閑處。全章揭示比丘所欲達成的目標無論世俗或出世間,皆須依循同一修行路徑方能成辦。

AIsa-/vīta- 前綴:心狀態的八對對立術語

mn6:16 以 sa-(有)、vīta-(離)為前綴,系統列舉貪/瞋/癡、收攝/散亂、廣大/未廣大、有上/無上、已定/未定、已解脫/未解脫八對心(citta)狀態,每對皆以 pajānāti(了知)收尾。

Sourcesmn6:16.2、mn6:16.3、mn6:16.4、mn6:16.5、mn6:16.6、mn6:16.7
AIākaṅkhati 條件句式:願望→五支修道公式

全經反覆以 ākaṅkhati ca bhikkhu(若比丘希望……)開頭,固定以「戒圓滿、內心止(samatha)、不捨禪(jhāna)、具觀(vipassanā)、修空閑處」五支收尾,構成「若有所願,此道為基」的說法格式。

Sourcesmn6:2.1、mn6:3.1、mn6:18.2、mn6:19.2
AI三重持戒表述:sampannasīla/sampannapātimokkha/pātimokkhasaṃvarasaṃvuta

mn6:2.1 以三個同義複合詞層疊描述持戒(sīla):具足戒(sampannasīla)→具足波羅提木叉(sampannapātimokkha)→以律儀守護(pātimokkhasaṃvarasaṃvuta),從泛稱到具體律儀逐步收攝,mn6:20.1 原文重現。

Sourcesmn6:2.1、mn6:20.1