nibbāna
√vā涅槃
文法
- 簡義
- (of fire) extinguishing; quenching; going out
- 字根
- √vā
- 詞形
- 名詞·中性·與格·單數、名詞·中性·主格·單數、名詞·中性·從格·單數、名詞·中性·處格·單數
變化形
nibbānassa・Nibbānaṁ・nibbānato・nibbānaṁ・nibbānasmiṁ・nibbānāya
用法摘要 AI
nibbāna(涅槃)指貪、瞋、癡止息、苦止息後的狀態,DPD 釋義本作「(火)熄滅、止息、滅盡」。經文常把涅槃放在修行歷程的終點:《念處經》說親證涅槃是四念處修行的果證;《聖求經》裡,求道者見自身受制於生、老、病、死、憂、染污等法,轉而尋求「無生、無上、脫軛安穩」的涅槃,最終證得。另有一組固定套語,把渴愛滅盡、離貪、滅接在涅槃之前,作為修行所趨向的終點;同一套語也用來反向說明,像無所有處、非想非非想處這類定境並不趨向涅槃,只導向再生。《根本法門經》則把涅槃當成認知對象處理:凡夫覺知涅槃之後,會生出「涅槃是我的」一類構想並對它耽樂歡喜;如來或聖者同樣直接了知涅槃,卻不起這類構想與喜愛。
- 作為修行法門的果證目標,親證即代表道業完成 mn10:2.1 mn10:47.1
- 作為尋求與證得的對象,描述為無生、無老、無死、無染、脫軛的無上安穩 mn26:12.2 mn26:13.4 mn26:18.1 mn26:30.1
- 作為修行趨向的終點,接在渴愛滅盡、離貪、滅之後;同一套語也用來說明某些定境並不趨向涅槃 mn22:20.5 mn22:21.5 mn26:19.5 mn26:15.35 mn26:16.35 mn36:14.14
- 作為覺知與構想的對象,凡夫對它起「我的」之類妄想並耽樂,聖者了知涅槃而不如此構想 mn1:26.1 mn1:26.2 mn1:74.1 mn1:74.2 mn1:194.1 mn1:194.2
在經文裡
-
Ekāyano ayaṁ bhikkhave maggo sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā
「比丘們!這是眾生清淨、超越愁悲、消滅苦憂、證得正理、親證涅槃的唯一道路,亦即四念處。」
《念處經》mn10:2.1・讀整段開示 → -
Ekāyano ayaṁ bhikkhave maggo sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā ti
比丘們,此乃直接之道,為(眾生)清淨、超越憂與悲、消滅苦與憂惱、獲得正道、親證涅槃——即四念住。
《念處經》mn10:47.1・讀整段開示 → -
Nibbānaṁ nibbānato sañjānāti
他將涅槃從(其為)涅槃的角度識知之。
《根本法門經》mn1:26.1・讀整段開示 →
全藏出現 出現 38 次
- mn10:2.1
- mn10:47.1
- mn1:26.1
- mn1:26.2
- mn1:50.1
- mn1:50.2
- mn1:74.1
- mn1:74.2
- mn1:98.1
- mn1:98.2
- mn1:122.1
- mn1:122.2
- mn1:146.1
- mn1:146.2
- mn1:170.1
- mn1:170.2
- mn1:194.1
- mn1:194.2
- mn22:20.5
- mn22:21.5
- mn26:12.2
- mn26:13.4
- mn26:15.35
- mn26:16.35
- mn26:18.1
- mn26:19.5
- mn26:30.1
- mn36:14.14
- mn36:15.34
- mn3:8.2
- mn3:8.3
- mn3:8.6
- mn3:9-15.8
- mn3:9-15.9
- mn3:9-15.12
- sn56.11:2.4
- sn56.11:3.1
- sn56.11:3.4