巴利原文
Evaṁmesutaṁ
ekaṁsamayaṁbhagavāsāvatthiyaṁviharatijetavaneanāthapiṇḍikassaārāme
Tatrakhobhagavābhikkhūāmantesi
bhikkhavoti
Bhadantetitebhikkhūbhagavatopaccassosuṁ
Bhagavāetadavoca
vanapatthapariyāyaṁvobhikkhavedesessāmi
taṁsuṇāthasādhukaṁmanasikarothabhāsissāmīti
Evaṁbhantetikhotebhikkhūbhagavatopaccassosuṁ
Bhagavāetadavoca
Idhabhikkhavebhikkhuaññataraṁvanapatthaṁupanissāyaviharati
Tassataṁvanapatthaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatinaupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁnasamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavānaparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁnānupāpuṇāti
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārātekasirenasamudāgacchanti
Tenabhikkhavebhikkhunāitipaṭisañcikkhitabbaṁ
ahaṁkhoimaṁvanapatthaṁupanissāyaviharāmitassameimaṁvanapatthaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatinaupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁnasamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavānaparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁnānupāpuṇāmi
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārātekasirenasamudāgacchantīti
Tenabhikkhavebhikkhunārattibhāgaṁvādivasabhāgaṁvātamhāvanapatthāpakkamitabbaṁnavatthabbaṁ
Idhapanabhikkhavebhikkhuaññataraṁvanapatthaṁupanissāyaviharati
Tassataṁvanapatthaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatinaupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁnasamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavānaparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁnānupāpuṇāti
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārāteappakasirenasamudāgacchanti
Tenabhikkhavebhikkhunāitipaṭisañcikkhitabbaṁ
ahaṁkhoimaṁvanapatthaṁupanissāyaviharāmiTassameimaṁvanapatthaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatinaupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁnasamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavānaparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁnānupāpuṇāmi
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārāteappakasirenasamudāgacchanti
Nakhopanāhaṁcīvarahetuagārasmāanagāriyaṁpabbajitonapiṇḍapātahetupenasenāsanahetupenagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetuagārasmāanagāriyaṁpabbajito
Athacapanameimaṁvanapatthaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatinaupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁnasamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavānaparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁnānupāpuṇāmīti
Tenabhikkhavebhikkhunāsaṅkhāpitamhāvanapatthāpakkamitabbaṁnavatthabbaṁ
Idhapanabhikkhavebhikkhuaññataraṁvanapatthaṁupanissāyaviharati
Tassataṁvanapatthaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatiupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁsamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavāparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁanupāpuṇāti
YecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārātekasirenasamudāgacchantiTenabhikkhavebhikkhunāitipaṭisañcikkhitabbaṁ
ahaṁkhoimaṁvanapatthaṁupanissāyaviharāmi
Tassameimaṁvanapatthaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatiupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁsamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavāparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁanupāpuṇāmi
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārātekasirenasamudāgacchanti
Nakhopanāhaṁcīvarahetuagārasmāanagāriyaṁpabbajitonapiṇḍapātahetupenasenāsanahetupenagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetuagārasmāanagāriyaṁpabbajito
Athacapanameimaṁvanapatthaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatiupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁsamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavāparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁanupāpuṇāmīti
Tenabhikkhavebhikkhunāsaṅkhāpitasmiṁvanapatthevatthabbaṁnapakkamitabbaṁ
Idhapanabhikkhavebhikkhuaññataraṁvanapatthaṁupanissāyaviharati
Tassataṁvanapatthaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatiupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁsamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavāparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁanupāpuṇāti
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārāteappakasirenasamudāgacchanti
Tenabhikkhavebhikkhunāitipaṭisañcikkhitabbaṁ
ahaṁkhoimaṁvanapatthaṁupanissāyaviharāmiTassameimaṁvanapatthaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatiupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁsamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavāparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁanupāpuṇāmi
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārāteappakasirenasamudāgacchantīti
Tenabhikkhavebhikkhunāyāvajīvampitasmiṁvanapatthevatthabbaṁnapakkamitabbaṁ
Idhabhikkhavebhikkhuaññataraṁgāmaṁupanissāyaviharatipe
aññataraṁnigamaṁupanissāyaviharatipe
aññataraṁnagaraṁupanissāyaviharatipe
aññataraṁjanapadaṁupanissāyaviharatipe
aññataraṁpuggalaṁupanissāyaviharati
Tassataṁpuggalaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatinaupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁnasamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavānaparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁnānupāpuṇāti
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārātekasirenasamudāgacchanti
Tenabhikkhavebhikkhunāitipaṭisañcikkhitabbaṁ
ahaṁkhoimaṁpuggalaṁupanissāyaviharāmiTassameimaṁpuggalaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatinaupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁnasamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavānaparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁnānupāpuṇāmi
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārātekasirenasamudāgacchantīti
Tenabhikkhavebhikkhunārattibhāgaṁvādivasabhāgaṁvāsopuggaloanāpucchāpakkamitabbaṁnānubandhitabbo
Idhapanabhikkhavebhikkhuaññataraṁpuggalaṁupanissāyaviharati
Tassataṁpuggalaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatinaupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁnasamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavānaparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁnānupāpuṇāti
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārāteappakasirenasamudāgacchanti
Tenabhikkhavebhikkhunāitipaṭisañcikkhitabbaṁ
ahaṁkhoimaṁpuggalaṁupanissāyaviharāmiTassameimaṁpuggalaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatinaupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁnasamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavānaparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁnānupāpuṇāmi
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārāteappakasirenasamudāgacchanti
Nakhopanāhaṁcīvarahetuagārasmāanagāriyaṁpabbajitonapiṇḍapātahetupenasenāsanahetupenagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetuagārasmāanagāriyaṁpabbajito
Athacapanameimaṁpuggalaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatinaupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁnasamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavānaparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁnānupāpuṇāmīti
Tenabhikkhavebhikkhunāsaṅkhāpisopuggaloāpucchāpakkamitabbaṁnānubandhitabbo
Idhapanabhikkhavebhikkhuaññataraṁpuggalaṁupanissāyaviharati
Tassataṁpuggalaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatiupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁsamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavāparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁanupāpuṇāti
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārātekasirenasamudāgacchanti
Tenabhikkhavebhikkhunāitipaṭisañcikkhitabbaṁ
ahaṁkhoimaṁpuggalaṁupanissāyaviharāmiTassameimaṁpuggalaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatiupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁsamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavāparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁanupāpuṇāmi
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārātekasirenasamudāgacchanti
Nakhopanāhaṁcīvarahetuagārasmāanagāriyaṁpabbajitonapiṇḍapātahetupenasenāsanahetupenagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetuagārasmāanagāriyaṁpabbajito
Athacapanameimaṁpuggalaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatiupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁsamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavāparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁanupāpuṇāmīti
Tenabhikkhavebhikkhunāsaṅkhāpisopuggaloanubandhitabbonapakkamitabbaṁ
Idhapanabhikkhavebhikkhuaññataraṁpuggalaṁupanissāyaviharati
Tassataṁpuggalaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatiupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁsamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavāparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁanupāpuṇāti
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārāteappakasirenasamudāgacchanti
Tenabhikkhavebhikkhunāitipaṭisañcikkhitabbaṁ
ahaṁkhoimaṁpuggalaṁupanissāyaviharāmiTassameimaṁpuggalaṁupanissāyaviharatoanupaṭṭhitācevasatiupaṭṭhātiasamāhitañcacittaṁsamādhiyatiaparikkhīṇācaāsavāparikkhayaṁgacchantiananuppattañcaanuttaraṁyogakkhemaṁanupāpuṇāmi
Yecakhoimepabbajitenajīvitaparikkhārāsamudānetabbācīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārāteappakasirenasamudāgacchantīti
Tenabhikkhavebhikkhunāyāvajīvampisopuggaloanubandhitabbonapakkamitabbaṁapipanujjamānenapīti
Idamavocabhagavā
Attamanātebhikkhūbhagavatobhāsitaṁabhinandunti
Vanapatthasuttaṁniṭṭhitaṁsattamaṁ
漢譯
研經
世尊於舍衛城向諸比丘宣說「林野法門」。本經提出一套判斷「應住或應離」的準則,適用於六種依靠對象:林野、村落、小鎮、城市、地方,乃至個人。判準交叉兩個維度:其一,依止此處後念能否現前、心能否入定、諸漏能否滅盡;其二,衣食住藥等資具是否易得。四種組合分別對應不同行動:立刻離去、仍應離去(出家非為物資)、克服資缺留住修行,乃至終生安住。篇末以「依靠某人」為例,同理判斷應跟隨或離去,揭示修行進益才是取捨的根本標準。
upanissāya(依靠、憑藉)接地點或人名,構成「依靠某處或某人而住」的固定句型,全經六類依止(林野、村、鎮、城、地方、人)均以此為骨架。
義務分詞表被動義務,作「應當省察」講。比丘入住新地前均須自我檢視,是本經核心行動指令,反覆出現。
以念是否現前、資具是否易得為雙標準,判定比丘應離去(saṅkha)或終生住(yāvajīva)。兩標準同時不利方離,同時有利則終生依止。