Pāli
Evaṁmesutaṁ
ekaṁsamayaṁbhagavāsāvatthiyaṁviharatijetavaneanāthapiṇḍikassaārāme
Tatrakhobhagavābhikkhūāmantesi
bhikkhavoti
Bhadantetitebhikkhūbhagavatopaccassosuṁ
Bhagavāetadavoca
Pubbevamebhikkhavesambodhāanabhisambuddhassabodhisattassevasatoetadahosi
yannūnāhaṁdvidhākatvādvidhākatvāvitakkevihareyyanti
Sokhoahaṁbhikkhaveyocāyaṁkāmavitakkoyocabyāpādavitakkoyocavihiṁsāvitakko
imaṁekaṁbhāgamakāsiṁ
yocāyaṁnekkhammavitakkoyocaabyāpādavitakkoyocaavihiṁsāvitakko
imaṁdutiyaṁbhāgamakāsiṁ
Tassamayhaṁbhikkhaveevaṁappamattassaātāpinopahitattassaviharatouppajjatikāmavitakko
Soevaṁpajānāmi
uppannokhomeayaṁkāmavitakko
Socakhoattabyābādhāyapisaṁvattatiparabyābādhāyapisaṁvattatiubhayabyābādhāyapisaṁvattatipaññānirodhikovighātapakkhikoanibbānasaṁvattaniko
Attabyābādhāyasaṁvattatītipimebhikkhavepaṭisañcikkhatoabbhatthaṁgacchati
parabyābādhāyasaṁvattatītipimebhikkhavepaṭisañcikkhatoabbhatthaṁgacchati
ubhayabyābādhāyasaṁvattatītipimebhikkhavepaṭisañcikkhatoabbhatthaṁgacchati
paññānirodhikovighātapakkhikoanibbānasaṁvattanikotipimebhikkhavepaṭisañcikkhatoabbhatthaṁgacchati
Sokhoahaṁbhikkhaveuppannuppannaṁkāmavitakkaṁpajahamevavinodamevabyantamevanaṁakāsiṁ
Tassamayhaṁbhikkhaveevaṁappamattassaātāpinopahitattassaviharatouppajjatibyāpādavitakkope
uppajjativihiṁsāvitakko
Soevaṁpajānāmi
uppannokhomeayaṁvihiṁsāvitakko
Socakhoattabyābādhāyapisaṁvattatiparabyābādhāyapisaṁvattatiubhayabyābādhāyapisaṁvattatipaññānirodhikovighātapakkhikoanibbānasaṁvattaniko
Attabyābādhāyasaṁvattatītipimebhikkhavepaṭisañcikkhatoabbhatthaṁgacchati
parabyābādhāyasaṁvattatītipimebhikkhavepaṭisañcikkhatoabbhatthaṁgacchati
ubhayabyābādhāyasaṁvattatītipimebhikkhavepaṭisañcikkhatoabbhatthaṁgacchati
paññānirodhikovighātapakkhikoanibbānasaṁvattanikotipimebhikkhavepaṭisañcikkhatoabbhatthaṁgacchati
Sokhoahaṁbhikkhaveuppannuppannaṁvihiṁsāvitakkaṁpajahamevavinodamevabyantamevanaṁakāsiṁ
Yaññadevabhikkhavebhikkhubahulamanuvitakketianuvicāretitathātathānatihoticetaso
Kāmavitakkañcebhikkhavebhikkhubahulamanuvitakketianuvicāretipahāsinekkhammavitakkaṁkāmavitakkaṁbahulamakāsitassataṁkāmavitakkāyacittaṁnamati
Byāpādavitakkañcebhikkhavepe
vihiṁsāvitakkañcebhikkhavebhikkhubahulamanuvitakketianuvicāretipahāsiavihiṁsāvitakkaṁvihiṁsāvitakkaṁbahulamakāsitassataṁvihiṁsāvitakkāyacittaṁnamati
Seyyathāpibhikkhavevassānaṁpacchimemāsesaradasamayekiṭṭhasambādhegopālakogāvorakkheyya
Sotāgāvotatotatodaṇḍenaākoṭeyyapaṭikoṭeyyasannirundheyyasannivāreyya
Taṁkissahetu
Passatihisobhikkhavegopālakotatonidānaṁvadhaṁvābandhanaṁvājāniṁvāgarahaṁvā
Evamevakhoahaṁbhikkhaveaddasaṁakusalānaṁdhammānaṁādīnavaṁokāraṁsaṅkilesaṁkusalānaṁdhammānaṁnekkhammeānisaṁsaṁvodānapakkhaṁ
Tassamayhaṁbhikkhaveevaṁappamattassaātāpinopahitattassaviharatouppajjatinekkhammavitakko
Soevaṁpajānāmi
uppannokhomeayaṁnekkhammavitakko
Socakhonevattabyābādhāyasaṁvattatinaparabyābādhāyasaṁvattatinaubhayabyābādhāyasaṁvattatipaññāvuddhikoavighātapakkhikonibbānasaṁvattaniko
Rattiñcepinaṁbhikkhaveanuvitakkeyyaṁanuvicāreyyaṁnevatatonidānaṁbhayaṁsamanupassāmi
Divasañcepinaṁbhikkhaveanuvitakkeyyaṁanuvicāreyyaṁnevatatonidānaṁbhayaṁsamanupassāmi
Rattindivañcepinaṁbhikkhaveanuvitakkeyyaṁanuvicāreyyaṁnevatatonidānaṁbhayaṁsamanupassāmi
Apicakhomeaticiraṁanuvitakkayatoanuvicārayatokāyokilameyya
Kāyekilantecittaṁūhaññeyya
Ūhatecitteārācittaṁsamādhimhāti
Sokhoahaṁbhikkhaveajjhattamevacittaṁsaṇṭhapemisannisādemiekodiṁkaromisamādahāmi
Taṁkissahetu
Māmecittaṁūhaññīti
Tassamayhaṁbhikkhaveevaṁappamattassaātāpinopahitattassaviharatouppajjatiabyāpādavitakkope
uppajjatiavihiṁsāvitakko
Soevaṁpajānāmi
uppannokhomeayaṁavihiṁsāvitakko
Socakhonevattabyābādhāyasaṁvattatinaparabyābādhāyasaṁvattatinaubhayabyābādhāyasaṁvattatipaññāvuddhikoavighātapakkhikonibbānasaṁvattaniko
Rattiñcepinaṁbhikkhaveanuvitakkeyyaṁanuvicāreyyaṁnevatatonidānaṁbhayaṁsamanupassāmi
Divasañcepinaṁbhikkhaveanuvitakkeyyaṁanuvicāreyyaṁnevatatonidānaṁbhayaṁsamanupassāmi
Rattindivañcepinaṁbhikkhaveanuvitakkeyyaṁanuvicāreyyaṁnevatatonidānaṁbhayaṁsamanupassāmi
Apicakhomeaticiraṁanuvitakkayatoanuvicārayatokāyokilameyya
Kāyekilantecittaṁūhaññeyya
Ūhatecitteārācittaṁsamādhimhāti
Sokhoahaṁbhikkhaveajjhattamevacittaṁsaṇṭhapemisannisādemiekodiṁkaromisamādahāmi
Taṁkissahetu
Māmecittaṁūhaññīti
Yaññadevabhikkhavebhikkhubahulamanuvitakketianuvicāretitathātathānatihoticetaso
Nekkhammavitakkañcebhikkhavebhikkhubahulamanuvitakketianuvicāretipahāsikāmavitakkaṁnekkhammavitakkaṁbahulamakāsitassaṁtaṁnekkhammavitakkāyacittaṁnamati
Abyāpādavitakkañcebhikkhavepe
avihiṁsāvitakkañcebhikkhavebhikkhubahulamanuvitakketianuvicāretipahāsivihiṁsāvitakkaṁavihiṁsāvitakkaṁbahulamakāsitassataṁavihiṁsāvitakkāyacittaṁnamati
Seyyathāpibhikkhavegimhānaṁpacchimemāsesabbasassesugāmantasambhatesugopālakogāvorakkheyyatassarukkhamūlagatassavāabbhokāsagatassavāsatikaraṇīyamevahoti
etāgāvoti
Evamevaṁkhobhikkhavesatikaraṇīyamevaahosi
etedhammāti
Āraddhaṁkhopanamebhikkhavevīriyaṁahosiasallīnaṁupaṭṭhitāsatiasammuṭṭhāpassaddhokāyoasāraddhosamāhitaṁcittaṁekaggaṁ
Sokhoahaṁbhikkhaveviviccevakāmehiviviccaakusalehidhammehisavitakkaṁsavicāraṁvivekajaṁpītisukhaṁpaṭhamaṁjhānaṁupasampajjavihāsiṁ
Vitakkavicārānaṁvūpasamāajjhattaṁsampasādanaṁcetasoekodibhāvaṁavitakkaṁavicāraṁsamādhijaṁpītisukhaṁdutiyaṁjhānaṁupasampajjavihāsiṁ
Pītiyācavirāgāupekkhakocavihāsiṁsatocasampajānosukhañcakāyenapaṭisaṁvedesiṁyaṁtaṁariyāācikkhantiupekkhakosatimāsukhavihārītitatiyaṁjhānaṁupasampajjavihāsiṁ
Sukhassacapahānādukkhassacapahānāpubbevasomanassadomanassānaṁatthaṅgamāadukkhamasukhaṁupekkhāsatipārisuddhiṁcatutthaṁjhānaṁupasampajjavihāsiṁ
Soevaṁsamāhitecitteparisuddhepariyodāteanaṅgaṇevigatūpakkilesemudubhūtekammaniyeṭhiteāneñjappattepubbenivāsānussatiñāṇāyacittaṁabhininnāmesiṁ
SoanekavihitaṁpubbenivāsaṁanussarāmiSeyyathidaṁekampijātiṁpeitisākāraṁsauddesaṁanekavihitaṁpubbenivāsaṁanussarāmi
Ayaṁkhomebhikkhaverattiyāpaṭhameyāmepaṭhamāvijjāadhigatā
avijjāvihatāvijjāuppannātamovihatoālokouppannoyathātaṁappamattassaātāpinopahitattassaviharato
Soevaṁsamāhitecitteparisuddhepariyodāteanaṅgaṇevigatūpakkilesemudubhūtekammaniyeṭhiteāneñjappattesattānaṁcutūpapātañāṇāyacittaṁabhininnāmesiṁ
Sodibbenacakkhunāvisuddhenaatikkantamānusakenasattepassāmicavamāneupapajjamānepeimevatabhontosattākāyaduccaritenasamannāgatāpeitidibbenacakkhunāvisuddhenaatikkantamānusakenasattepassāmicavamāneupapajjamānehīnepaṇītesuvaṇṇedubbaṇṇesugateduggateyathākammūpagesattepajānāmi
Ayaṁkhomebhikkhaverattiyāmajjhimeyāmedutiyāvijjāadhigatā
avijjāvihatāvijjāuppannātamovihatoālokouppannoyathātaṁappamattassaātāpinopahitattassaviharato
Soevaṁsamāhitecitteparisuddhepariyodāteanaṅgaṇevigatūpakkilesemudubhūtekammaniyeṭhiteāneñjappatteāsavānaṁkhayañāṇāyacittaṁabhininnāmesiṁ
Soidaṁdukkhantiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁdukkhasamudayotiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁdukkhanirodhotiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁdukkhanirodhagāminīpaṭipadātiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁ
Imeāsavātiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁāsavasamudayotiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁāsavanirodhotiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁāsavanirodhagāminīpaṭipadātiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁ
Tassameevaṁjānatoevaṁpassatokāmāsavāpicittaṁvimuccitthabhavāsavāpicittaṁvimuccitthaavijjāsavāpicittaṁvimuccitthavimuttasmiṁvimuttamitiñāṇaṁahosi
khīṇājātivusitaṁbrahmacariyaṁkataṁkaraṇīyaṁnāparaṁitthattāyātiabbhaññāsiṁ
Ayaṁkhomebhikkhaverattiyāpacchimeyāmetatiyāvijjāadhigatā
avijjāvihatāvijjāuppannātamovihatoālokouppannoyathātaṁappamattassaātāpinopahitattassaviharato
Seyyathāpibhikkhavearaññepavanemahantaṁninnaṁpallalaṁ
Tamenaṁmahāmigasaṅghoupanissāyavihareyya
Tassakocidevapurisouppajjeyyaanatthakāmoahitakāmoayogakkhemakāmo
Soyvāssamaggokhemosovatthikopītigamanīyotaṁmaggaṁpidaheyyavivareyyakummaggaṁodaheyyaokacaraṁṭhapeyyaokacārikaṁ
Evañhisobhikkhavemahāmigasaṅghoaparenasamayenaanayabyasanaṁāpajjeyya
Tassevakhopanabhikkhavemahatomigasaṅghassakocidevapurisouppajjeyyaatthakāmohitakāmoyogakkhemakāmo
Soyvāssamaggokhemosovatthikopītigamanīyotaṁmaggaṁvivareyyapidaheyyakummaggaṁūhaneyyaokacaraṁnāseyyaokacārikaṁ
Evañhisobhikkhavemahāmigasaṅghoaparenasamayenavuddhiṁvirūḷhiṁvepullaṁāpajjeyya
Upamākhomeayaṁbhikkhavekatāatthassaviññāpanāya
Ayaṁcevetthaattho
mahantaṁninnaṁpallalantikhobhikkhavekāmānametaṁadhivacanaṁ
Mahāmigasaṅghotikhobhikkhavesattānametaṁadhivacanaṁ
Purisoanatthakāmoahitakāmoayogakkhemakāmotikhobhikkhavemārassetaṁpāpimatoadhivacanaṁ
Kummaggotikhobhikkhaveaṭṭhaṅgikassetaṁmicchāmaggassaadhivacanaṁseyyathidaṁ
micchādiṭṭhiyāmicchāsaṅkappassamicchāvācāyamicchākammantassamicchāājīvassamicchāvāyāmassamicchāsatiyāmicchāsamādhissa
Okacarotikhobhikkhavenandīrāgassetaṁadhivacanaṁ
Okacārikātikhobhikkhaveavijjāyetaṁadhivacanaṁ
Purisoatthakāmohitakāmoyogakkhemakāmotikhobhikkhavetathāgatassetaṁadhivacanaṁarahatosammāsambuddhassa
Khemomaggosovatthikopītigamanīyotikhobhikkhaveariyassetaṁaṭṭhaṅgikassamaggassaadhivacanaṁseyyathidaṁ
sammādiṭṭhiyāsammāsaṅkappassasammāvācāyasammākammantassasammāājīvassasammāvāyāmassasammāsatiyāsammāsamādhissa
Itikhobhikkhavevivaṭomayākhemomaggosovatthikopītigamanīyopihitokummaggoūhatookacaronāsitāokacārikā
Yaṁbhikkhavesatthārākaraṇīyaṁsāvakānaṁhitesināanukampakenaanukampaṁupādāyakataṁvotaṁmayā
EtānibhikkhaverukkhamūlānietānisuññāgārānijhāyathabhikkhavemāpamādatthamāpacchāvippaṭisārinoahuvatthaAyaṁvoamhākaṁanusāsanīti
Idamavocabhagavā
Attamanātebhikkhūbhagavatobhāsitaṁabhinandunti
Dvedhāvitakkasuttaṁniṭṭhitaṁnavamaṁ
Chinese
Study
本經為世尊自述成道前的修行歷程。佛陀將思惟(尋)分為兩類:欲尋、瞋恚尋、害尋等不善尋,以及出離尋、無瞋恚尋、無害尋等善尋。他逐一觀察不善尋導向自他傷害、障礙慧、不趣涅槃,從而將其捨斷;又說明心的傾向隨頻繁思惟而塑成,如牧牛童在莊稼茂盛時謹慎守護牛群。善尋反覆思惟無危險,然過久則疲身擾心、遠離定,故適時令心收攝。他以不放逸、精勤之力依次成就四禪,進而獲得三明:宿命智、天眼智與漏盡智,如實知四聖諦與諸漏,心從欲漏、有漏、無明漏解脫。末以鹿群譬喻解說八正道與邪道之別,以如來比為開路護群之人,結語勸諸比丘往樹下、空曠處禪修,勿放逸。
菩薩將諸尋分為兩類:欲尋、瞋恚尋、害尋為一類;出離尋、無瞋恚尋、不害尋為另一類。前者障礙慧、不趣涅槃;後者反之。
無論比丘頻繁思惟、反覆審察什麼,心便相應地傾向那個方向。多思欲尋則心傾欲;多思出離尋則心傾出離。
出離尋雖無過患,然若反覆思惟過久,身疲則心受擾動,心動則遠離定。世尊因此適時收心,令心一境以護持定。