巴利原文
Evaṁmesutaṁ
ekaṁsamayaṁbhagavāsāvatthiyaṁviharatijetavaneanāthapiṇḍikassaārāme
Athakhojāṇussoṇibrāhmaṇoyenabhagavātenupasaṅkamiupasaṅkamitvābhagavatāsaddhiṁsammodi
SammodanīyaṁkathaṁsāraṇīyaṁvītisāretvāekamantaṁnisīdiEkamantaṁnisinnokhojāṇussoṇibrāhmaṇobhagavantaṁetadavoca
yemebhogotamakulaputtābhavantaṁgotamaṁuddissasaddhāagārasmāanagāriyaṁpabbajitābhavaṁtesaṁgotamopubbaṅgamobhavaṁtesaṁgotamobahukārobhavaṁtesaṁgotamosamādapetā
bhotocapanagotamassasājanatādiṭṭhānugatiṁāpajjatīti
Evametaṁbrāhmaṇaevametaṁbrāhmaṇa
Yetebrāhmaṇakulaputtāmamaṁuddissasaddhāagārasmāanagāriyaṁpabbajitāahaṁtesaṁpubbaṅgamoahaṁtesaṁbahukāroahaṁtesaṁsamādapetā
mamacapanasājanatādiṭṭhānugatiṁāpajjatīti
Durabhisambhavānihikhobhogotamaaraññavanapatthānipantānisenāsanānidukkaraṁpavivekaṁdurabhiramaṁekatte
harantimaññemanovanānisamādhiṁalabhamānassabhikkhunoti
Evametaṁbrāhmaṇaevametaṁbrāhmaṇa
Durabhisambhavānihikhobrāhmaṇaaraññavanapatthānipantānisenāsanānidukkaraṁpavivekaṁdurabhiramaṁekatte
harantimaññemanovanānisamādhiṁalabhamānassabhikkhuno
Mayhampikhobrāhmaṇapubbevasambodhāanabhisambuddhassabodhisattassevasatoetadahosi
durabhisambhavānihikhoaraññavanapatthānipantānisenāsanānidukkaraṁpavivekaṁdurabhiramaṁekatte
harantimaññemanovanānisamādhiṁalabhamānassabhikkhunoti
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvāaparisuddhakāyakammantāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantiaparisuddhakāyakammantasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁaparisuddhakāyakammantoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
parisuddhakāyakammantohamasmi
Yehivoariyāparisuddhakāyakammantāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇaparisuddhakāyakammataṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvāaparisuddhavacīkammantāpe
aparisuddhamanokammantāpe
aparisuddhājīvāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantiaparisuddhājīvasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁaparisuddhājīvoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
parisuddhājīvohamasmi
Yehivoariyāparisuddhājīvāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇaparisuddhājīvataṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvāabhijjhālūkāmesutibbasārāgāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantiabhijjhālukāmesutibbasārāgasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁabhijjhālukāmesutibbasārāgoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
anabhijjhālūhamasmi
Yehivoariyāanabhijjhālūaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇaanabhijjhālutaṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvābyāpannacittāpaduṭṭhamanasaṅkappāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantibyāpannacittapaduṭṭhamanasaṅkappasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁbyāpannacittopaduṭṭhamanasaṅkappoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
mettacittohamasmi
Yehivoariyāmettacittāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇamettacittataṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvāthinamiddhapariyuṭṭhitāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantithinamiddhapariyuṭṭhānasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁthinamiddhapariyuṭṭhitoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
vigatathinamiddhohamasmi
Yehivoariyāvigatathinamiddhāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇavigatathinamiddhataṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvāuddhatāavūpasantacittāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantiuddhataavūpasantacittasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁuddhatoavūpasantacittoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
vūpasantacittohamasmi
Yehivoariyāvūpasantacittāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇavūpasantacittataṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvākaṅkhīvicikicchīaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantikaṅkhivicikicchisandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁkaṅkhīvicikicchīaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
tiṇṇavicikicchohamasmi
Yehivoariyātiṇṇavicikicchāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇatiṇṇavicikicchataṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvāattukkaṁsakāparavambhīaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantiattukkaṁsanaparavambhanasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁattukkaṁsakoparavambhīaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
anattukkaṁsakoaparavambhīhamasmi
Yehivoariyāanattukkaṁsakāaparavambhīaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇaanattukkaṁsakataṁaparavambhitaṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvāchambhībhīrukajātikāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantichambhibhīrukajātikasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁchambhībhīrukajātikoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
vigatalomahaṁsohamasmi
Yehivoariyāvigatalomahaṁsāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇavigatalomahaṁsataṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvālābhasakkārasilokaṁnikāmayamānāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantilābhasakkārasilokanikāmanasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁlābhasakkārasilokaṁnikāmayamānoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
appicchohamasmi
Yehivoariyāappicchāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇaappicchataṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvākusītāhīnavīriyāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantikusītahīnavīriyasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁkusītohīnavīriyoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
āraddhavīriyohamasmi
Yehivoariyāāraddhavīriyāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇaāraddhavīriyataṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvāmuṭṭhassatīasampajānāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantimuṭṭhassatiasampajānasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁmuṭṭhassatiasampajānoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
upaṭṭhitassatihamasmi
Yehivoariyāupaṭṭhitassatīaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇaupaṭṭhitassatitaṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvāasamāhitāvibbhantacittāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantiasamāhitavibbhantacittasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁasamāhitovibbhantacittoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
samādhisampannohamasmi
Yehivoariyāsamādhisampannāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇasamādhisampadaṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yekhokecisamaṇāvābrāhmaṇāvāduppaññāeḷamūgāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantiduppaññaeḷamūgasandosahetuhavetebhontosamaṇabrāhmaṇāakusalaṁbhayabheravaṁavhāyanti
Nakhopanāhaṁduppaññoeḷamūgoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
paññāsampannohamasmi
Yehivoariyāpaññāsampannāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevantitesamahaṁaññataroti
Etamahaṁbrāhmaṇapaññāsampadaṁattanisampassamānobhiyyopallomamāpādiṁaraññevihārāya
Soḷasapariyāyaṁniṭṭhitaṁ
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
yannūnāhaṁyātārattiyoabhiññātāabhilakkhitā
cātuddasīpañcadasīaṭṭhamīcapakkhassa
tathārūpāsurattīsuyānitāniārāmacetiyānivanacetiyānirukkhacetiyānibhiṁsanakānisalomahaṁsānitathārūpesusenāsanesuvihareyyaṁappevanāmāhaṁbhayabheravaṁpasseyyanti
Sokhoahaṁbrāhmaṇaaparenasamayenayātārattiyoabhiññātāabhilakkhitā
cātuddasīpañcadasīaṭṭhamīcapakkhassa
tathārūpāsurattīsuyānitāniārāmacetiyānivanacetiyānirukkhacetiyānibhiṁsanakānisalomahaṁsānitathārūpesusenāsanesuviharāmi
Tatthacamebrāhmaṇaviharatomagovāāgacchatimorovākaṭṭhaṁpātetivātovāpaṇṇakasaṭaṁereti
tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
etaṁnūnataṁbhayabheravaṁāgacchatīti
Tassamayhaṁbrāhmaṇaetadahosi
kiṁnukhoahaṁaññadatthubhayapaṭikaṅkhīviharāmi
Yannūnāhaṁyathābhūtaṁyathābhūtassametaṁbhayabheravaṁāgacchatitathābhūtaṁtathābhūtovataṁbhayabheravaṁpaṭivineyyanti
Tassamayhaṁbrāhmaṇacaṅkamantassataṁbhayabheravaṁāgacchati
Sokhoahaṁbrāhmaṇanevatāvatiṭṭhāminanisīdāminanipajjāmiyāvacaṅkamantovataṁbhayabheravaṁpaṭivinemi
Tassamayhaṁbrāhmaṇaṭhitassataṁbhayabheravaṁāgacchati
SokhoahaṁbrāhmaṇanevatāvacaṅkamāminanisīdāminanipajjāmiYāvaṭhitovataṁbhayabheravaṁpaṭivinemi
Tassamayhaṁbrāhmaṇanisinnassataṁbhayabheravaṁāgacchati
Sokhoahaṁbrāhmaṇanevatāvanipajjāminatiṭṭhāminacaṅkamāmiyāvanisinnovataṁbhayabheravaṁpaṭivinemi
Tassamayhaṁbrāhmaṇanipannassataṁbhayabheravaṁāgacchati
Sokhoahaṁbrāhmaṇanevatāvanisīdāminatiṭṭhāminacaṅkamāmiyāvanipannovataṁbhayabheravaṁpaṭivinemi
Santikhopanabrāhmaṇaekesamaṇabrāhmaṇārattiṁyevasamānaṁdivātisañjānantidivāyevasamānaṁrattītisañjānanti
Idamahaṁtesaṁsamaṇabrāhmaṇānaṁsammohavihārasmiṁvadāmi
Ahaṁkhopanabrāhmaṇarattiṁyevasamānaṁrattītisañjānāmidivāyevasamānaṁdivātisañjānāmi
Yaṁkhotaṁbrāhmaṇasammāvadamānovadeyya
asammohadhammosattolokeuppannobahujanahitāyabahujanasukhāyalokānukampāyaatthāyahitāyasukhāyadevamanussānantimamevataṁsammāvadamānovadeyya
asammohadhammosattolokeuppannobahujanahitāyabahujanasukhāyalokānukampāyaatthāyahitāyasukhāyadevamanussānanti
Āraddhaṁkhopanamebrāhmaṇavīriyaṁahosiasallīnaṁupaṭṭhitāsatiasammuṭṭhāpassaddhokāyoasāraddhosamāhitaṁcittaṁekaggaṁ
Sokhoahaṁbrāhmaṇaviviccevakāmehiviviccaakusalehidhammehisavitakkaṁsavicāraṁvivekajaṁpītisukhaṁpaṭhamaṁjhānaṁupasampajjavihāsiṁ
Vitakkavicārānaṁvūpasamāajjhattaṁsampasādanaṁcetasoekodibhāvaṁavitakkaṁavicāraṁsamādhijaṁpītisukhaṁdutiyaṁjhānaṁupasampajjavihāsiṁ
Pītiyācavirāgāupekkhakocavihāsiṁsatocasampajānosukhañcakāyenapaṭisaṁvedesiṁyaṁtaṁariyāācikkhantiupekkhakosatimāsukhavihārītitatiyaṁjhānaṁupasampajjavihāsiṁ
Sukhassacapahānādukkhassacapahānāpubbevasomanassadomanassānaṁatthaṅgamāadukkhamasukhaṁupekkhāsatipārisuddhiṁcatutthaṁjhānaṁupasampajjavihāsiṁ
SoevaṁsamāhitecitteparisuddhepariyodāteanaṅgaṇevigatūpakkilesemudubhūtekammaniyeṭhiteāneñjappattepubbenivāsānussatiñāṇāyacittaṁabhininnāmesiṁSoanekavihitaṁpubbenivāsaṁanussarāmi
seyyathidaṁekampijātiṁdvepijātiyotissopijātiyocatassopijātiyopañcapijātiyodasapijātiyovīsampijātiyotiṁsampijātiyocattālīsampijātiyopaññāsampijātiyojātisatampijātisahassampijātisatasahassampianekepisaṁvaṭṭakappeanekepivivaṭṭakappeanekepisaṁvaṭṭavivaṭṭakappeamutrāsiṁevaṁnāmoevaṅgottoevaṁvaṇṇoevamāhāroevaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedīevamāyupariyantosotatocutoamutraudapādiṁtatrāpāsiṁevaṁnāmoevaṅgottoevaṁvaṇṇoevamāhāroevaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedīevamāyupariyantosotatocutoidhūpapannotiItisākāraṁsauddesaṁanekavihitaṁpubbenivāsaṁanussarāmi
Ayaṁkhomebrāhmaṇarattiyāpaṭhameyāmepaṭhamāvijjāadhigatā
avijjāvihatāvijjāuppannātamovihatoālokouppannoyathātaṁappamattassaātāpinopahitattassaviharato
Soevaṁsamāhitecitteparisuddhepariyodāteanaṅgaṇevigatūpakkilesemudubhūtekammaniyeṭhiteāneñjappattesattānaṁcutūpapātañāṇāyacittaṁabhininnāmesiṁ
SodibbenacakkhunāvisuddhenaatikkantamānusakenasattepassāmicavamāneupapajjamānehīnepaṇītesuvaṇṇedubbaṇṇesugateduggateyathākammūpagesattepajānāmiimevatabhontosattākāyaduccaritenasamannāgatāvacīduccaritenasamannāgatāmanoduccaritenasamannāgatāariyānaṁupavādakāmicchādiṭṭhikāmicchādiṭṭhikammasamādānātekāyassabhedāparaṁmaraṇāapāyaṁduggatiṁvinipātaṁnirayaṁupapannāImevāpanabhontosattākāyasucaritenasamannāgatāvacīsucaritenasamannāgatāmanosucaritenasamannāgatāariyānaṁanupavādakāsammādiṭṭhikāsammādiṭṭhikammasamādānātekāyassabhedāparaṁmaraṇāsugatiṁsaggaṁlokaṁupapannātiItidibbenacakkhunāvisuddhenaatikkantamānusakenasattepassāmicavamāneupapajjamānehīnepaṇītesuvaṇṇedubbaṇṇesugateduggateyathākammūpagesattepajānāmi
Ayaṁkhomebrāhmaṇarattiyāmajjhimeyāmedutiyāvijjāadhigatā
avijjāvihatāvijjāuppannātamovihatoālokouppannoyathātaṁappamattassaātāpinopahitattassaviharato
Soevaṁsamāhitecitteparisuddhepariyodāteanaṅgaṇevigatūpakkilesemudubhūtekammaniyeṭhiteāneñjappatteāsavānaṁkhayañāṇāyacittaṁabhininnāmesiṁ
Soidaṁdukkhantiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁdukkhasamudayotiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁdukkhanirodhotiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁdukkhanirodhagāminīpaṭipadātiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁ
Imeāsavātiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁāsavasamudayotiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁāsavanirodhotiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁayaṁāsavanirodhagāminīpaṭipadātiyathābhūtaṁabbhaññāsiṁ
Tassameevaṁjānatoevaṁpassatokāmāsavāpicittaṁvimuccitthabhavāsavāpicittaṁvimuccitthaavijjāsavāpicittaṁvimuccittha
Vimuttasmiṁvimuttamitiñāṇaṁahosi
Khīṇājātivusitaṁbrahmacariyaṁkataṁkaraṇīyaṁnāparaṁitthattāyātiabbhaññāsiṁ
Ayaṁkhomebrāhmaṇarattiyāpacchimeyāmetatiyāvijjāadhigatā
avijjāvihatāvijjāuppannātamovihatoālokouppannoyathātaṁappamattassaātāpinopahitattassaviharato
Siyākhopanatebrāhmaṇaevamassa
ajjāpinūnasamaṇogotamoavītarāgoavītadosoavītamohotasmāaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevatīti
Nakhopanetaṁbrāhmaṇaevaṁdaṭṭhabbaṁ
Dvekhoahaṁbrāhmaṇaatthavasesampassamānoaraññavanapatthānipantānisenāsanānipaṭisevāmi
attanocadiṭṭhadhammasukhavihāraṁsampassamānopacchimañcajanataṁanukampamānoti
Anukampitarūpāvatāyaṁbhotāgotamenapacchimājanatāyathātaṁarahatāsammāsambuddhena
AbhikkantaṁbhogotamaAbhikkantaṁbhogotama
Seyyathāpibhogotamanikkujjitaṁvāukkujjeyyapaṭicchannaṁvāvivareyyamūḷhassavāmaggaṁācikkheyyaandhakārevātelapajjotaṁdhāreyyacakkhumantorūpānidakkhantītievamevaṁbhotāgotamenaanekapariyāyenadhammopakāsito
Esāhaṁbhavantaṁgotamaṁsaraṇaṁgacchāmidhammañcabhikkhusaṅghañca
Upāsakaṁmaṁbhavaṁgotamodhāretuajjataggepāṇupetaṁsaraṇaṁgatanti
Bhayabheravasuttaṁniṭṭhitaṁcatutthaṁ
漢譯
研經
本經以婆羅門遮那那索尼拜訪世尊、指出林野獨居難以承受為引。世尊追述菩薩時期逐一審查自身十六種清淨:身語意業、活命清淨,無貪、具慈心,離惛沉睡眠、離掉舉、離疑,不自讚毀他,無恐懼、少欲、精進,念與正知現前,具足定與慧——每見一德,便更坦然安住林野。繼述刻意選在怖畏的布薩夜,以行住坐臥四威儀直面恐懼而不逃避。此後依四禪發三明:初夜宿住隨念智,中夜天眼智觀眾生隨業死生,後夜漏盡智如實知四聖諦與漏,三漏解脫。末解釋今仍林居乃為自己現法樂住並悲憫後人,非未離貪瞋癡。婆羅門歡喜皈依三寶。
世尊以十六種品質(身語意業、活命、不貪、慈心、無惛沉睡眠、無掉舉、無疑、精進、念、定、慧等)逐一自察,見具清淨則更加無畏安住林野。
「諸林帶走了心——(此乃)對未得定的比丘所言」三度重複,點明定是獨居林野的先決條件;欠定則林境反成散心之緣。
初夜宿住智、中夜天眼智、後夜漏盡智,各以「無明破、明生,暗破、光生」收尾;三明皆以四禪之定為共同基礎。