巴利原文
Evaṁmesutaṁ
ekaṁsamayaṁbhagavāsāvatthiyaṁviharatijetavaneanāthapiṇḍikassaārāme
Tatrakhobhagavābhikkhūāmantesi
bhikkhavoti
Bhadantetitebhikkhūbhagavatopaccassosuṁ
Bhagavāetadavoca
Adhicittamanuyuttenabhikkhavebhikkhunāpañcanimittānikālenakālaṁmanasikātabbāni
Katamānipañca
Idhabhikkhavebhikkhunoyaṁnimittaṁāgammayaṁnimittaṁmanasikarotouppajjantipāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitenabhikkhavebhikkhunātamhānimittāaññaṁnimittaṁmanasikātabbaṁkusalūpasaṁhitaṁ
Tassatamhānimittāaññaṁnimittaṁmanasikarotokusalūpasaṁhitaṁyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Seyyathāpibhikkhavedakkhopalagaṇḍovāpalagaṇḍantevāsīvāsukhumāyaāṇiyāoḷārikaṁāṇiṁabhinihaneyyaabhinīhareyyaabhinivatteyya
evamevakhobhikkhavebhikkhunoyaṁnimittaṁāgammayaṁnimittaṁmanasikarotouppajjantipāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitenabhikkhavebhikkhunātamhānimittāaññaṁnimittaṁmanasikātabbaṁkusalūpasaṁhitaṁ
Tassatamhānimittāaññaṁnimittaṁmanasikarotokusalūpasaṁhitaṁyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Tassacebhikkhavebhikkhunotamhānimittāaññaṁnimittaṁmanasikarotokusalūpasaṁhitaṁuppajjantevapāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitenabhikkhavebhikkhunātesaṁvitakkānaṁādīnavoupaparikkhitabbo
itipimevitakkāakusalāitipimevitakkāsāvajjāitipimevitakkādukkhavipākāti
Tassatesaṁvitakkānaṁādīnavaṁupaparikkhatoyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Seyyathāpibhikkhaveitthīvāpurisovādaharoyuvāmaṇḍanakajātikoahikuṇapenavākukkurakuṇapenavāmanussakuṇapenavākaṇṭheāsattenaaṭṭiyeyyaharāyeyyajiguccheyya
evamevakhobhikkhavetassacebhikkhunotamhāpinimittāaññaṁnimittaṁmanasikarotokusalūpasaṁhitaṁuppajjantevapāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitenabhikkhavebhikkhunātesaṁvitakkānaṁādīnavoupaparikkhitabbo
itipimevitakkāakusalāitipimevitakkāsāvajjāitipimevitakkādukkhavipākāti
Tassatesaṁvitakkānaṁādīnavaṁupaparikkhatoyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Tassacebhikkhavebhikkhunotesampivitakkānaṁādīnavaṁupaparikkhatouppajjantevapāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitenabhikkhavebhikkhunātesaṁvitakkānaṁasatiamanasikāroāpajjitabbo
Tassatesaṁvitakkānaṁasatiamanasikāraṁāpajjatoyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Seyyathāpibhikkhavecakkhumāpurisoāpāthagatānaṁrūpānaṁadassanakāmoassa
sonimīleyyavāaññenavāapalokeyya
evamevakhobhikkhavetassacebhikkhunotesampivitakkānaṁādīnavaṁupaparikkhatouppajjantevapāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Tassacebhikkhavebhikkhunotesampivitakkānaṁasatiamanasikāraṁāpajjatouppajjantevapāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitenabhikkhavebhikkhunātesaṁvitakkānaṁvitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁmanasikātabbaṁ
Tassatesaṁvitakkānaṁvitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁmanasikarotoyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Seyyathāpibhikkhavepurisosīghaṁgaccheyya
Tassaevamassa
kiṁnukhoahaṁsīghaṁgacchāmi
Yannūnāhaṁsaṇikaṁgaccheyyanti
Sosaṇikaṁgaccheyya
Tassaevamassa
kiṁnukhoahaṁsaṇikaṁgacchāmi
Yannūnāhaṁtiṭṭheyyanti
Sotiṭṭheyya
Tassaevamassa
kiṁnukhoahaṁṭhito
Yannūnāhaṁnisīdeyyanti
Sonisīdeyya
Tassaevamassa
kiṁnukhoahaṁnisinno
Yannūnāhaṁnipajjeyyanti
Sonipajjeyya
Evañhisobhikkhavepurisooḷārikaṁoḷārikaṁiriyāpathaṁabhinivajjetvāsukhumaṁsukhumaṁiriyāpathaṁkappeyya
Evamevakhobhikkhavetassacebhikkhunotesampivitakkānaṁasatiamanasikāraṁāpajjatouppajjantevapāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Tassacebhikkhavebhikkhunotesampivitakkānaṁvitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁmanasikarotouppajjantevapāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpi
Tenabhikkhavebhikkhunādantebhidantamādhāyajivhāyatāluṁāhaccacetasācittaṁabhiniggaṇhitabbaṁabhinippīḷetabbaṁabhisantāpetabbaṁ
Tassadantebhidantamādhāyajivhāyatāluṁāhaccacetasācittaṁabhiniggaṇhatoabhinippīḷayatoabhisantāpayatoyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Seyyathāpibhikkhavebalavāpurisodubbalataraṁpurisaṁsīsevāgalevākhandhevāgahetvāabhiniggaṇheyyaabhinippīḷeyyaabhisantāpeyya
evamevakhobhikkhavetassacebhikkhunotesampivitakkānaṁvitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁmanasikarotouppajjantevapāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpi
Tenabhikkhavebhikkhunādantebhidantamādhāyajivhāyatāluṁāhaccacetasācittaṁabhiniggaṇhitabbaṁabhinippīḷetabbaṁabhisantāpetabbaṁ
Tassadantebhidantamādhāyajivhāyatāluṁāhaccacetasācittaṁabhiniggaṇhatoabhinippīḷayatoabhisantāpayatoyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Yatokhobhikkhavebhikkhunoyaṁnimittaṁāgammayaṁnimittaṁmanasikarotouppajjantipāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitassatamhānimittāaññaṁnimittaṁmanasikarotokusalūpasaṁhitaṁyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Tesampivitakkānaṁādīnavaṁupaparikkhatoyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Tesampivitakkānaṁasatiamanasikāraṁāpajjatoyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Tesampivitakkānaṁvitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁmanasikarotoyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Dantebhidantamādhāyajivhāyatāluṁāhaccacetasācittaṁabhiniggaṇhatoabhinippīḷayatoabhisantāpayatoyepāpakāakusalāvitakkāchandūpasaṁhitāpidosūpasaṁhitāpimohūpasaṁhitāpitepahīyantiteabbhatthaṁgacchanti
Tesaṁpahānāajjhattamevacittaṁsantiṭṭhatisannisīdatiekodihotisamādhiyati
Ayaṁvuccatibhikkhavebhikkhuvasīvitakkapariyāyapathesu
Yaṁvitakkaṁākaṅkhissatitaṁvitakkaṁvitakkessatiyaṁvitakkaṁnākaṅkhissatinataṁvitakkaṁvitakkessati
Acchecchitaṇhaṁvivattayisaṁyojanaṁsammāmānābhisamayāantamakāsidukkhassāti
Idamavocabhagavā
Attamanātebhikkhūbhagavatobhāsitaṁabhinandunti
Vitakkasaṇṭhānasuttaṁniṭṭhitaṁdasamaṁ
Sīhanādavaggoniṭṭhitodutiyo
Tassuddānaṁ
Cūḷasīhanādalomahaṁsavaro
Mahācūḷadukkhakkhandhaanumānikasuttaṁ
Khilapatthamadhupiṇḍikadvidhāvitakka
Pañcanimittakathāpunavaggo
漢譯
研經
本經(MN 20,《尋的安立經》)為世尊在舍衛城對從事上心修習的比丘,宣說調伏惡不善尋的五種次第方法。五法分別為:(一)轉換所緣,轉而作意善相,如木工以細釘打出粗釘;(二)審視過患,反觀惡尋不善、有過失、以苦為果,如愛美之人厭惡頸項掛屍;(三)不念不作意,如有眼者閉目或轉移視線;(四)作意令尋行平息,如人從快步漸緩至躺臥;(五)咬緊牙關、舌抵上顎,以心強力制伏心,如壯漢壓制弱者。五法依次運用,使心安住、一境而得定。通達五法者,能自在思惟所欲之尋,最終斬斷渴愛、解脫結縛而終結苦。
惡尋依緣某「相」(nimitta)而生;第一法:捨彼相,轉作意另一與善相應之相,不善尋即被捨斷,心安住入定。
佛為上心修習者立五法:換相→審過患→不念不作意→令尋行靜止→強力制伏,強度依序遞增,皆以心一境入定為果。
第四法作意「令尋之行相靜止」,以人從快走→緩步→站立→坐下→臥下為喻,逐級降伏粗重尋行。