巴利原文
Evaṁmesutaṁ
ekaṁsamayaṁbhagavāsāvatthiyaṁviharatijetavaneanāthapiṇḍikassaārāme
Tatrakhobhagavābhikkhūāmantesi
bhikkhavoti
Bhadantetitebhikkhūbhagavatopaccassosuṁ
Bhagavāetadavoca
Ekādasahibhikkhaveaṅgehisamannāgatogopālakoabhabbogogaṇaṁpariharituṁphātiṁkātuṁ
Katamehiekādasahi
IdhabhikkhavegopālakonarūpaññūhotinalakkhaṇakusalohotinaāsāṭikaṁhāretāhotinavaṇaṁpaṭicchādetāhotinadhūmaṁkattāhotinatitthaṁjānātinapītaṁjānātinavīthiṁjānātinagocarakusalohotianavasesadohīcahotiYeteusabhāgopitarogopariṇāyakātenaatirekapūjāyapūjetāhoti
Imehikhobhikkhaveekādasahiaṅgehisamannāgatogopālakoabhabbogogaṇaṁpariharituṁphātiṁkātuṁ
Evamevakhobhikkhaveekādasahidhammehisamannāgatobhikkhuabhabboimasmiṁdhammavinayevuddhiṁvirūḷhiṁvepullaṁāpajjituṁ
Katamehiekādasahi
IdhabhikkhavebhikkhunarūpaññūhotinalakkhaṇakusalohotinaāsāṭikaṁhāretāhotinavaṇaṁpaṭicchādetāhotinadhūmaṁkattāhotinatitthaṁjānātinapītaṁjānātinavīthiṁjānātinagocarakusalohotianavasesadohīcahotiYetebhikkhūtherārattaññūcirapabbajitāsaṅghapitarosaṅghapariṇāyakātenaatirekapūjāyapūjetāhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhunarūpaññūhoti
Idhabhikkhavebhikkhuyaṁkiñcirūpaṁsabbaṁrūpaṁcattārimahābhūtānicatunnañcamahābhūtānaṁupādāyarūpantiyathābhūtaṁnappajānāti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhunarūpaññūhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhunalakkhaṇakusalohoti
Idhabhikkhavebhikkhukammalakkhaṇobālokammalakkhaṇopaṇḍitotiyathābhūtaṁnappajānāti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhunalakkhaṇakusalohoti
Kathañcabhikkhavebhikkhunaāsāṭikaṁhāretāhoti
IdhabhikkhavebhikkhuuppannaṁkāmavitakkaṁadhivāsetinappajahatinavinodetinabyantīkarotinaanabhāvaṁgametiUppannaṁbyāpādavitakkaṁpeuppannaṁvihiṁsāvitakkaṁpeuppannuppannepāpakeakusaledhammeadhivāsetinappajahatinavinodetinabyantīkarotinaanabhāvaṁgameti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhunaāsāṭikaṁhāretāhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhunavaṇaṁpaṭicchādetāhoti
Idhabhikkhavebhikkhucakkhunārūpaṁdisvānimittaggāhīhotianubyañjanaggāhī
Yatvādhikaraṇamenaṁcakkhundriyaṁasaṁvutaṁviharantaṁabhijjhādomanassāpāpakāakusalādhammāanvāssaveyyuṁtassasaṁvarāyanapaṭipajjatinarakkhaticakkhundriyaṁcakkhundriyenasaṁvaraṁāpajjati
Sotenasaddaṁsutvāpe
ghānenagandhaṁghāyitvāpe
jivhāyarasaṁsāyitvāpe
kāyenaphoṭṭhabbaṁphusitvāpe
manasādhammaṁviññāyanimittaggāhīhotianubyañjanaggāhī
Yatvādhikaraṇamenaṁmanindriyaṁasaṁvutaṁviharantaṁabhijjhādomanassāpāpakāakusalādhammāanvāssaveyyuṁtassasaṁvarāyanapaṭipajjatinarakkhatimanindriyaṁmanindriyenasaṁvaraṁāpajjati
Evaṁkhobhikkhavebhikkhunavaṇaṁpaṭicchādetāhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhunadhūmaṁkattāhoti
Idhabhikkhavebhikkhuyathāsutaṁyathāpariyattaṁdhammaṁnavitthārenaparesaṁdesetāhoti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhunadhūmaṁkattāhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhunatitthaṁjānāti
Idhabhikkhavebhikkhuyetebhikkhūbahussutāāgatāgamādhammadharāvinayadharāmātikādharātekālenakālaṁupasaṅkamitvānaparipucchatinaparipañhati
idaṁbhantekathaṁ
Imassakoatthoti
Tassateāyasmantoavivaṭañcevanavivarantianuttānīkatañcanauttānīkarontianekavihitesucakaṅkhāṭhānīyesudhammesukaṅkhaṁnapaṭivinodenti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhunatitthaṁjānāti
Kathañcabhikkhavebhikkhunapītaṁjānāti
Idhabhikkhavebhikkhutathāgatappaveditedhammavinayedesiyamānenalabhatiatthavedaṁnalabhatidhammavedaṁnalabhatidhammūpasaṁhitaṁpāmojjaṁ
Evaṁkhobhikkhavebhikkhunapītaṁjānāti
Kathañcabhikkhavebhikkhunavīthiṁjānāti
Idhabhikkhavebhikkhuariyaṁaṭṭhaṅgikaṁmaggaṁyathābhūtaṁnappajānāti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhunavīthiṁjānāti
Kathañcabhikkhavebhikkhunagocarakusalohoti
Idhabhikkhavebhikkhucattārosatipaṭṭhāneyathābhūtaṁnappajānāti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhunagocarakusalohoti
Kathañcabhikkhavebhikkhuanavasesadohīhoti
Idhabhikkhavebhikkhuṁsaddhāgahapatikāabhihaṭṭhuṁpavārenticīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehitatrabhikkhumattaṁnajānātipaṭiggahaṇāya
Evaṁkhobhikkhavebhikkhuanavasesadohīhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhuyetebhikkhūtherārattaññūcirapabbajitāsaṅghapitarosaṅghapariṇāyakātenaatirekapūjāyapūjetāhoti
Idhabhikkhavebhikkhuyetebhikkhūtherārattaññūcirapabbajitāsaṅghapitarosaṅghapariṇāyakātesunamettaṁkāyakammaṁpaccupaṭṭhāpetiāvicevarahoca
namettaṁvacīkammaṁpaccupaṭṭhāpetiāvicevarahoca
namettaṁmanokammaṁpaccupaṭṭhāpetiāvicevarahoca
Evaṁkhobhikkhavebhikkhuyetebhikkhūtherārattaññūcirapabbajitāsaṅghapitarosaṅghapariṇāyakātenaatirekapūjāyapūjetāhoti
Imehikhobhikkhaveekādasahidhammehisamannāgatobhikkhuabhabboimasmiṁdhammavinayevuddhiṁvirūḷhiṁvepullaṁāpajjituṁ
Ekādasahibhikkhaveaṅgehisamannāgatogopālakobhabbogogaṇaṁpariharituṁphātiṁkātuṁ
Katamehiekādasahi
IdhabhikkhavegopālakorūpaññūhotilakkhaṇakusalohotiāsāṭikaṁhāretāhotivaṇaṁpaṭicchādetāhotidhūmaṁkattāhotititthaṁjānātipītaṁjānātivīthiṁjānātigocarakusalohotisāvasesadohīcahotiYeteusabhāgopitarogopariṇāyakāteatirekapūjāyapūjetāhoti
Imehikhobhikkhaveekādasahiaṅgehisamannāgatogopālakobhabbogogaṇaṁpariharituṁphātiṁkātuṁ
Evamevakhobhikkhaveekādasahidhammehisamannāgatobhikkhubhabboimasmiṁdhammavinayevuddhiṁvirūḷhiṁvepullaṁāpajjituṁ
Katamehiekādasahi
IdhabhikkhavebhikkhurūpaññūhotilakkhaṇakusalohotiāsāṭikaṁhāretāhotivaṇaṁpaṭicchādetāhotidhūmaṁkattāhotititthaṁjānātipītaṁjānātivīthiṁjānātigocarakusalohotisāvasesadohīcahotiYetebhikkhūtherārattaññūcirapabbajitāsaṅghapitarosaṅghapariṇāyakāteatirekapūjāyapūjetāhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhurūpaññūhoti
Idhabhikkhavebhikkhuyaṁkiñcirūpaṁsabbaṁrūpaṁcattārimahābhūtānicatunnañcamahābhūtānaṁupādāyarūpantiyathābhūtaṁpajānāti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhurūpaññūhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhulakkhaṇakusalohoti
Idhabhikkhavebhikkhukammalakkhaṇobālokammalakkhaṇopaṇḍitotiyathābhūtaṁpajānāti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhulakkhaṇakusalohoti
Kathañcabhikkhavebhikkhuāsāṭikaṁhāretāhoti
IdhabhikkhavebhikkhuuppannaṁkāmavitakkaṁnādhivāsetipajahativinodetibyantīkarotianabhāvaṁgametiUppannaṁbyāpādavitakkaṁpeuppannaṁvihiṁsāvitakkaṁpeuppannuppannepāpakeakusaledhammenādhivāsetipajahativinodetibyantīkarotianabhāvaṁgameti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhuāsāṭikaṁhāretāhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhuvaṇaṁpaṭicchādetāhoti
Idhabhikkhavebhikkhucakkhunārūpaṁdisvānanimittaggāhīhotinānubyañjanaggāhī
Yatvādhikaraṇamenaṁcakkhundriyaṁasaṁvutaṁviharantaṁabhijjhādomanassāpāpakāakusalādhammāanvāssaveyyuṁtassasaṁvarāyapaṭipajjatirakkhaticakkhundriyaṁcakkhundriyesaṁvaraṁāpajjati
Sotenasaddaṁsutvāpe
ghānenagandhaṁghāyitvāpe
jivhāyarasaṁsāyitvāpe
kāyenaphoṭṭhabbaṁphusitvāpe
manasādhammaṁviññāyananimittaggāhīhotinānubyañjanaggāhī
Yatvādhikaraṇamenaṁmanindriyaṁasaṁvutaṁviharantaṁabhijjhādomanassāpāpakāakusalādhammāanvāssaveyyuṁtassasaṁvarāyapaṭipajjatirakkhatimanindriyaṁmanindriyesaṁvaraṁāpajjati
Evaṁkhobhikkhavebhikkhuvaṇaṁpaṭicchādetāhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhudhūmaṁkattāhoti
Idhabhikkhavebhikkhuyathāsutaṁyathāpariyattaṁdhammaṁvitthārenaparesaṁdesetāhoti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhudhūmaṁkattāhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhutitthaṁjānāti
Idhabhikkhavebhikkhuyetebhikkhūbahussutāāgatāgamādhammadharāvinayadharāmātikādharātekālenakālaṁupasaṅkamitvāparipucchatiparipañhati
idaṁbhantekathaṁ
Imassakoatthoti
Tassateāyasmantoavivaṭañcevavivarantianuttānīkatañcauttānīkarontianekavihitesucakaṅkhāṭhānīyesudhammesukaṅkhaṁpaṭivinodenti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhutitthaṁjānāti
Kathañcabhikkhavebhikkhupītaṁjānāti
Idhabhikkhavebhikkhutathāgatappaveditedhammavinayedesiyamānelabhatiatthavedaṁlabhatidhammavedaṁlabhatidhammūpasaṁhitaṁpāmojjaṁ
Evaṁkhobhikkhavebhikkhupītaṁjānāti
Kathañcabhikkhavebhikkhuvīthiṁjānāti
Idhabhikkhavebhikkhuariyaṁaṭṭhaṅgikaṁmaggaṁyathābhūtaṁpajānāti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhuvīthiṁjānāti
Kathañcabhikkhavebhikkhugocarakusalohoti
Idhabhikkhavebhikkhucattārosatipaṭṭhāneyathābhūtaṁpajānāti
Evaṁkhobhikkhavebhikkhugocarakusalohoti
Kathañcabhikkhavebhikkhusāvasesadohīhoti
Idhabhikkhavebhikkhuṁsaddhāgahapatikāabhihaṭṭhuṁpavārenticīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi
Tatrabhikkhumattaṁjānātipaṭiggahaṇāya
Evaṁkhobhikkhavebhikkhusāvasesadohīhoti
Kathañcabhikkhavebhikkhuyetebhikkhūtherārattaññūcirapabbajitāsaṅghapitarosaṅghapariṇāyakāteatirekapūjāyapūjetāhoti
Idhabhikkhavebhikkhuyetebhikkhūtherārattaññūcirapabbajitāsaṅghapitarosaṅghapariṇāyakātesumettaṁkāyakammaṁpaccupaṭṭhāpetiāvicevarahoca
mettaṁvacīkammaṁpaccupaṭṭhāpetiāvicevarahoca
mettaṁmanokammaṁpaccupaṭṭhāpetiāvicevarahoca
Evaṁkhobhikkhavebhikkhuyetebhikkhūtherārattaññūcirapabbajitāsaṅghapitarosaṅghapariṇāyakāteatirekapūjāyapūjetāhoti
Imehikhobhikkhaveekādasahidhammehisamannāgatobhikkhubhabboimasmiṁdhammavinayevuddhiṁvirūḷhiṁvepullaṁāpajjitunti
Idamavocabhagavā
Attamanātebhikkhūbhagavatobhāsitaṁabhinandunti
Mahāgopālakasuttaṁniṭṭhitaṁtatiyaṁ
漢譯
研經
世尊對比丘們說,牧牛人若具備十一種缺失,就顧不好牛群:不識牛的長相、不懂看病兆、不除蟲卵、不包紮傷口、不熏煙驅蟲、不知渡口與飲水處、不知道路、不會選牧場、擠奶不留餘,也不敬重帶頭的公牛。比丘若也有這十一種缺失,一樣在法與律中無法增長:不如實知色、不懂以業辨人、放任惡念滋長、六根不加防護、得法不教人、不向多聞比丘請益、聽法生不起法喜、不知八正道與四念處、受供不知量、不敬重僧團長老。反過來,具備這十一種善巧的比丘,便能在法與律中增長、增廣。
「知色」是如實了知:一切色不出四大種,以及四大種所造之色。「善巧於相」則是了知「愚者以其所作之業為特徵,智者以其所作之業為特徵」——看一個人,看他做的事,不是看外表。已生起的貪欲尋、瞋恚尋、害尋等惡不善法,不能容忍,要捨斷、驅除、令滅盡,這是「除蟲卵」。
眼見色時不執取於相,也不執取細相;六根若不加防護,貪欲、憂惱等惡不善法便會流入,所以要修習防護、守護根門,這是「覆瘡」。自己所聞、所學的法,要詳細教導他人,這是「生煙」,如同牧牛人以煙驅蟲。遇到不懂的地方,常向多聞、通曉阿含、持法持律的比丘請教:「這是什麼?」「這是什麼意思?」這是「知渡口」。聽聞如來所說的法與律時,能生出義理的領悟與歡喜,這是「知飲處」。
如實了知八支聖道,是「知道路」。如實了知四念處,是「善巧於行處」。居士以衣服、飲食、臥具、病緣醫藥資具邀請供養時,知道領受的分量,不擠乾用盡,這是「留餘」。對那些長老、久修梵行、出家已久、堪為僧團之父與領導者的比丘,無論公開或私下,都以慈身、慈語、慈意對待,這才是敬重上座。