manas

√man

意、心意

文法

簡義
mind; mental faculty; intellect
字根
√man
詞形
陽性、名詞·陽性·具格·單數、名詞·陽性·處格·單數、名詞·陽性·主格·單數、名詞·陽性·對格·單數

文法資料來源: Digital Pāḷi Dictionary(CC BY-NC-SA 4.0)

變化形

Manañca・manasā・manasmiṁ・manasi・mano・manaṁ・Manasi・manañca

用法摘要 AI

manas(意)指心的作意功能,是六根之一,與法境相對,促使意識與觸生起,如《中部18經》「意根存在、法存在、意識存在時,才會宣說觸的施設」。在身、語、意三業脈絡中,manas 指意業,與身、語並列,如「以身行惡、以語行惡、以意行惡」。經文也常見 manasi karoti 這個慣用語,意為作意、留心,多見於教誡聽聞或憶念之語,如「你們應當時常憶念這個鋸喻教誡」。此外 manas 也泛指心念本身,心可能被污染,也可能迷失,並作為認知所見所聞所思之媒介。

在經文裡

  • Manañca pajānāti dhamme ca pajānāti yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti

    了知意,亦了知諸法;了知緣此二者而生起之結縛;了知未生起之結縛如何生起;了知已生起之結縛如何被捨斷;了知已被捨斷之結縛於將來如何不再生起。

    《念處經》mn10:40.8・讀整段開示 →
  • Puna caparaṁ bhikkhave kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṁ caranti vācāya duccaritaṁ caranti manasā duccaritaṁ caranti

    諸比丘,更進一步,以欲為因、以欲為緣、以欲為根本,正是以欲為因,(眾人)以身行惡、以語行惡、以意行惡。

    《苦蘊大經》mn13:15.1・讀整段開示 →
  • Te kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti

    彼等以身行惡已、以語行惡已、以意行惡已,身壞命終之後,投生於(資料疑誤處)惡趣、墮落之境、地獄。

    《苦蘊大經》mn13:15.2・讀整段開示 →

全藏出現 出現 85 次